300 T. LIVII [U. C. 530. A. C. 2I fi.]

remijuc armaturam ac sociorum equites statuit. No-lani muros portasque ailire vetiti; subsidiaque desti-nata impedimentis data, ne, occupatis proelio legio-nibus, in eo impetus fieret. Ita instructi intra portasstabant. Hannibali, sub signis (id quod per aliquotdies fecerat) ad multum diei in acie stanti, primo mi-raculo esse, quod nec exercitus Romanus porta egre-deretur, nec armatus quisquam in muris esset. Ra-tus deinde prodita colloquia esse, metuque residesfactos, partem militum in castra remittit, iussos pro-pere apparatum omnem oppugnandae urbis in pri-mam aciem afferre; satis fidens, si cunctantibus in-staret, tumultum aliquem in urbe plebem moturam.Dum in sua quisque ministeria discursu trepidat adprima signa, succeditque ad muros acies, patefactarepente porta, Marcellus signa canere, clamoremquetolli, ac pedites primum, deinde equites, quanto ma-ximo possent impetu, in bostem erumpere iubet. Sa-tis terroris tumultusque in aciem mediam intulerant,quum duabus circa portis P. Valerius Flaccus et C.Aurelius legati in cornua hostium erupere. Addidereclamorem lixae calonesquc, et alia turba custodiaeimpedimentorum apposita, ut paucitatem maximespernentibus Poenis ingentis repente exercitus spe-ciem fecerint. Vix equidem ausim affirmare, quodquidam auctores sunt, duo millia et octingentos ho-stium caesos; non plus quingentos Romanum ami-sisse. Sive tanta, sive minor victoria fuit, ingens eodie res, ac nescio, an maxima illo bello gesta sit.Non vinci enim ab Hannibale tunc vincentibus diffici-lius fuit, quam postea vincere.

XVII. Hannibal, spe potiundae Nolae adempta,quum Acerras recessisset, Marcellus extemplo, clau-sis portis custodibusque dispositis, ne quis egredere-tur, quaestionem in foro de iis, qui clam in collo-quiis hostium fuerant, habuit: supra septuaginta