Lib. XXI. Gap. 39-41. [D.C. 534. A.C. 218.] 281

iis esi vobis, milites, pugnandum, quos terra mariquepriore bello vicistis: a quibus stipendium per vigintiannos exegistis: a quibus capta belli praemia, Sici-liam ac Sardiniam, habetis. Erit igitur in hoc cer-tamine is vobis iliisque animus, qui vici oribus et victisesse solet: Nec nunc illi, quia audent,sed quia neccsseest, pugnaturi sunt: nisi creditis, qui exercitu inco-lumi pugnam detrectavere, cos, duabus partibus pedi-tum equitumque in transitu Alpium amissis, quumplures paene perierint, quam supersunt, plus speina-closesse. At enim pauci quidem sunt, sed vigentesanimis corporibusque, quorum robora ac vires vixsustinere visulla possit: Effigies, imo umbrae homi-

num, fame, frigore, illuvie, squalore enecti, contusiac debilitati inter saxa rupesque. Ad haec, praeustiartus, nive rigentes nervi, membra torrida gelu, quas-sata fractaque arma, claudi ac debiles equi.- Cumhoc equite, cum hoc pedite pugnaturi estis: reliquiasextremas hostium, non hostes, habebitis. Ac nihil ma-gis vereor, quam ne, vos quum pugnaveritis, Alpes vi-cisse Hannibalem videantur. Sed ita forsitan decuit,cum foederum ruptore duce ac populo deos ipsos, sineulla humana ope, committere ac profligare bellum:nos, qui secundum deos violati sumus , commissum acI profligatum conjicere.

XLI. Noti vereor, ne quis me hoc vestri adhorlan-I di causa magnifice loqui existimet; ipsum aliter ani-! mo affectum esse. Licuit in Hispaniam, provinciammeam, quo iamprofectus eram, cum exercitu ire meo:ubi et fratrem consilii participem ac periculi sociumhaberem, et Hasdrubalem potius, quam Hannibalem,hostem, et minorem haud dubie molem belli. Tamen,quum praeterveherer navibus Galliae oram, ad fa-mam huius hostis in terram egressus, praemisso equi-tatu, ad Rhodanum movi castra. Equestri proelio,qua parte copiarum conserendi manum fortuna data