2-16

T. LIVII

diversissimas, parendum atque imperandum, habi- ,lius fuit. Itaque haud facile decerneres, utrum im-peratori, an exercitui, carior esset: neque Hasdru-bal alium quemquam praeficere malle, ubi quid for- ^titer ac strenue agendum esset: neque milites alioduce plus confidere, aut audere. Plurimum audaciaead pericula capessenda, plurimum consilii inter ipsapericula erat: nullo labore aut corpus fatigari, autanimus vinci poterat. Caloris ac frigoris patientiapar; cibi potionisque desiderio naturali, non volu-ptate, modus finitus: vigiliarum sonmique nec die,nec nocte discriminata tempora. Id, quod gerendisrebus superesset, quieti datum: ea neque ntolli stra-to, neque silentio arcessita. Multi saepe militari sa-gulo opertum, humi tacentem inter custodias statio-nesque militum, conspexerunt. Vestitus nihil inter ae- *quales excellens: arma atque equi conspiciebantur.Equitum peditumque idem longe primus erat. Prin-ceps in proelium ibat: ultimus conserto proelio ex-cedebat. Has tantas viri virtutes ingentia vitia ae-quabant; inhumana crudelitas, perfidia plus quam |Punica, nihil veri, nihil sancti, nullus deum metus, (nullum iusiurandum, nulla religio. Cum hac indole [virtutum atque vitiorum triennio sub Hasdrubaleimperatore meruit, nulla re, quae agenda videnda-que magno futuro duci esset, praetermissa.

V. Ceterum ex quo die dux est declaratus, velutItalia ei provincia decreta, bellumque Romanum jmandatum esset, nihil prolatandum ratus, ne se quo-que, ut patrem Hamilcarem, deinde Hasdrubalem,cunctantem casus aliquis opprimeret, Saguntinis in-ferre bellum statuit. Quibus oppugnandis quia hauddubie Romana arma movebantur, in Olcadum finesprius (ultra Iberum ea gens in parte magis, quam inditione, Carthaginiensium erat) induxit exercitum, 'ut non petisse Saguntinos, sed rerum serie, finitimis