et largītate¶ De patientia
in lege p̄ceptū eſt non iurare niſi ꝑ deū non quod bonū ſit. ſꝫ ne iudei peſſima ꝯſuetudine iurantes ꝑ creaturas crederent eas venerandas. Euangeliū aūt nōrecipit iuramentū cū oīs ſermo fidelis ꝓ iureiurando ſit. Unde Criſo. vnde iureiurare nos prorſus nōꝯuenit. Quid em̄ vncuiqꝫ noſtrū iurare neceſſe ē. cūnobis mentiri oīno nō liceat. Quoꝝ verba ita vera.ſemꝑ ita debent eſſe fideliſſima. vt ꝓ iuramento habeant̉. Et idcirco dn̄s nō ſolū ꝑiurare. ſed etiā iurarenos ꝓhibet. ne tunc tantū videamur verū dicere cuꝫiuramus. ⁊ ne nos veraces in om̄i ſermone eſſe ꝯſtituit. putaremus ſine iuramento licitum eſſe mentiriIuramenti em̄ hec cauſa eſt. qꝛ om̄is qui iurat. vt qd̓verū eſt eloquat̉. Et dn̄s inter iuramentū ⁊ loquelānoſtrā. nullā vult eſſe diſtātiā. Quia ſicut in iuramēto nullā cōuenit eſſe ꝑfidiaꝫ. ita quoqꝫ in verbis noſtris nullū debet eē mendaciū. Qd̓ vtrūqꝫ ⁊ ꝑiuriū⁊ mēdatiū diuim iudicij pena damnat̉. Quiſquis gͦnoſtrū loquit̉ iurat. qꝛ ſcriptū eſt. Teſtis fidelis nonmentiet̉. vnde nō immerito nō iurare ſepe ſcripturadiuīa ꝯmemorat. qꝛ deo qui verax ē. ⁊ noſcit quic qͥdd̓r ꝓ iuramēto habet̉. qꝛ veꝝ ē oē qd̓ loquit̉. hec Criẜ.Un̄ ⁊ Seneca. Nihil interſit an affirmes an iures.de religiōe ⁊ fide ſcias agi vbicūqꝫ de veritate tractatur. Scd̓m Auguſtinū. quoniā ille iurat qui adhibetteſtem deum. ridiculū eſt putare vt nō iurauerit qͥs.qꝛ nō dixit ꝑ deū. ſꝫ dixit teſtis ē mihi d̓s. vl̓ ecce cōram deo qꝛ non mentior. vel deus ſcit qꝛ non mētiorPrecepit gͦ dn̄s nō iurare oīo .i. iurare non om̄i mō.⁊ in om̄i caſu. qꝛ hoc ē īcauta iuratio. Per hoc tamēnon excludit̉ iuratio in neceſſitate. qꝛ negatio ibi preponit̉ ſigno vniuerſali affirmatiuo qd̓ equipollet ſuoꝯtradictorio. ſed poſtpoſita eqͥpollet ſuo ꝯtrario. Hicem̄ non dicit̉ om̄ino non iurare. qꝛ eſſet ſenſus ꝙ innullo caſu eſſꝫ iurandū quod eſt falſum. qꝛ in aliquocaſu eſt iurandū. ⁊ in aliquo nō. ſꝫ d̓r hic non iurareom̄ino .i. iurare nō omnino .i. non om̄i modo. ⁊ ideonō eſt ſenſus qd̓ in nullo caſu ſit iurandū. ſed qn̄cūqꝫdeeſt neceſſitas. ⁊ non eſt neceſſarium. ⁊ ſic excludit̉om̄e iuramentū incautum. Unde ẜm Augꝰ. dn̄s nōp̄cepit nō iurare. tanq̄ꝫ omni no illicitū. ſed ne quiſqͣꝫiurare appetat tāqͣꝫ ꝑ ſe bonū. ⁊ vt nullus iuret d̓ facili abſqꝫ neceſſitate. ⁊ dilabat̉ in ꝑiuriū ex iurandi cōſuetudine. ¶ Ad hoc aūt ꝙ rectu ſit iuramentū triarequirunt̉. vnū ex parte rei de qua iurat̉ ſcꝫ veritas.aliter em̄ nō eſſet ꝯfirmandi ydoneitas. alterū ex ꝑtecauſe ꝓ qua iurat̉ iuſticia. aliter em̄ nō eſſet debita iurandi neceſſitas. terciū ex parte iurātis .ſ. iudiciumſiue diſcretio. aliter em̄ nō eſſet debita ꝑiculi cautelaUn̄ in Hieremia. Iurabis dicit dn̄s in ꝟitate ⁊ iuſticia. ⁊ iudicio. ¶ Et non ſolū incaute iurare ꝑ deuꝫeſt illicitū ſꝫ etiaꝫ ꝑ creaturas inqͣꝫtum in eis relucetvirtus diuīa ideo ſequit̉. Neqꝫ ꝑ celum. qꝛ thronusdei eſt. id eſt prīcipaliter ibi relucet gloria dei. neqꝫ ꝑterram. quia ſcabellū pedum eius ē. id ē infima creatura. ſicut ſcabellū eſt inferior pars ſedis. neqꝫ ꝑ hieroſolimam. quia ciuitas eſt maami regis. id eſt dei q̄eſt rex regum ⁊ ad eius deputata cultū. qꝛ ſcilicet eſtopus diuinū. non tuū. qd̓ probat dicens. qꝛ non po-
dicere. ſicut nec ꝑ deum non eſt iurandū. ita nec percreaturas. quia cuꝫ quelibet creatura ſit opus diuinūqui iurat ꝑ creaturā. iurat ꝑ deū. Id̓o etiā ꝓhibemuriurare ꝑ creaturas. ne creaturā ī honore d̓ine veneratōis hēamꝰ. vel ne putemꝰ nō eē ꝑiuriū iurare falſuꝫꝑ creaturas. ⁊ dū per creaturas iuramus nihil iurare⁊ iuramentū non obligare credamus. Fiunt tn̄ interdū ꝑcruces ⁊ euāgelia .i. ꝑ eū cui hec ſunt dedicata. Et ſimiliter fiunt ꝑ ſanctoꝝ reliquias. qꝛ in his potius deuꝫ qͣꝫ ſanctos veneramur. a quo auctore omnebonū qd̓ habe̓t eos habere recognoſcimus. Qui aūtiurare prohibuit. quomodo loqui oportet. docuit ſubdens. Sit autem ſermo veſter eſt eſt. non non. ſimpliciter affirmando veritatem. ⁊ negando falſitatē. Un̄duplicat vtrūqꝫ. ut qd̓ eſt intus in corde. hoc dicaturforis in ore. Tunc eſt em̄ ſermo noſter eſt eſt. non nō.cum gemina veritate cordis ⁊ oris affitmamus vl̓ negamus. Igitur ſicut eſt in conſciencia ita ſit ⁊ īlingua⁊ ſicut eſt in re ita ⁊ in ore. ⁊ ſicut eſt in ore ita ⁊ in opere. ut quod ore affirmamus operibus probemus. ⁊ qd̓verbis negamus factis non cōfirmemus. Quod aūthis habundantius ⁊ amplius eſt .ſ. iurare a malo eſtid eſt ab infirmitate ⁊ ſuſpitione illiꝰ qui ſine iuramēto non credit. Non dixit malum eſt. tu eī nō facis malum qui bene vteris iuratione. que ⁊ ſi nō bona. tamēneceſſaria eſt. ut alteri ꝑſuadeaſ. qd̓ vtiliter ꝑſuadesſed a malo ⁊ infirmitate illiꝰ eſt. cuius infirmitate cogeris iurare. cū vides pigruꝫ ad credendum qd̓ ei vtile eſt credere. niſi firmetur iuratione. Semꝑ tamē eſtmalum ibi ex aliqua parte. vel ex parte iurantis. quādo iurat ſine neceſſitate. vel ſi requiſitus iurat. eſt ibia parte requirētis. ⁊ hoc vl̓ malū culpe. qn̄ ſcꝫ reqͥritiuramentū ſine neceſſitate. vel malū pene. qꝛ ex infirmitate hūana que eſt quedam pena generi humanoinflicta procedit ꝙ homines non credunt ſibi mutuoſimplici verbo abſqꝫ iuramēto. Uerum igitur loquamur. neqꝫ id iurationibꝰ crebris ſed morum probitate cōmēdemus. Et in loquendo ore tantū vtamur. qꝛquod ore amplius eſt ſcilicet etiam ceteris artibꝰ vtia malo eſt. Vt enim in prouerbijs dicit̉. homo apoſtata vir inutilis digito loquitur Stultus ergo eſt qui talem imitat̉. ⁊ ſimiliter digito loquitur. ſꝫ magis ſtultus eſt ſi etiam manu in qua plures digiti ſunt loquatur. ⁊ per conſequens ſtultiſſimus eſt ſi etiā brachijs⁊ humeris in loquendo vtatur. Si aūt ad motū mēbrorum iſtorum accedit ⁊ motio capitis. iā videt̉ quaſi inſano ſimilis. Expedit ergo omnia membra p̄teros in loquendo continere. ne inde ſcandalū ad aliospoſſit quomodolibet deriuare. ¶ Oratio.Omine ieſu chriſte qui antiquis temporalianobis vero eterna promiſiſti. ut noſtra ſuperabundet iuſticia. da mihi coram te ⁊ ꝓximisſermone ⁊ opere lucere. ac legem tuam nō ſoluere ſedſuperabundanter implere. Cuſtodi me ab ira ⁊ offenſione proximi. ut munus cordis. oris vel boni operisquod tibi obtulero. acceptū ſit in conſpectu tuo. Concede mihi clementiſſime deus a cōcupiſcētijs. ⁊ aſpectibus malis cauere. omne iuramentū declinare. ut ſicut a ꝓximi. ſic ⁊ a tua iniuria valeā abſtinere. ⁊ tibiin omnibus ſemper placere Amen.