Druckschrift 
Scriptum super primo libro sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Diſtin. XXXIX.

eoruꝫ ſimul videt: nō particulatim aūt ſingulatim velut alternāte ꝯſpectu hinc illinc ⁊ idehuc ⁊ rurſuꝫ īde: vel ide in aliud atqꝫ aliud: vtaliqͣ videre nō poſſit niſi nō vidēs alia: ſꝫ oīa ſimul videt: quoꝝ nullū ē qd̓ nō ſemꝑ videat ⁊ſciat. Eius itaqꝫ ſcīa inamiſſibilis ⁊ inuariabilis eſt. Noſtra ꝟo ſcīa ⁊ amiſſibilis ⁊ receptibilis eſt: qꝛ nō hoc eſt nobis eē qd̓ ſcire. Propter hoc ſicut nr̄a ſcīa illi ſcīe dei diſſimilis ē:ſic ⁊ noſtrū v̓bū qd̓ naſcit̉ de ſcīa nr̄a: diſſimile eſt illi ꝟbo qd̓ natū eſt de patre ſcientia. Exhac auctoritate clare on̄dit̉ ſciētiā dei oīno īuariabilē eſſe: ſicut ipſa eſſentia dei oīno īuariabilis eſt: ⁊ ꝙ pater ⁊ filius cuꝫ ſpū ſancto ſimuloīa ſciūt ⁊ vidēt. Sicut gͦ nō pōt augeri vel minui dīna eſſentia: ita nec dīna ſcīa: ⁊ tamē concedit̉ poſſe ſcire qd̓ nō ſcit: ⁊ poſſe nō ſcire qd̓ſcit: qꝛ poſſet aliꝗd eſſe ſub̓m eius ſciētie quodnō eſt: ⁊ poſſet nō eē ſub̓m aliꝗd qd̓ eſt ſine ꝑmutatione ipſius ſcientie. Oppoſitio an deꝰ poſſit nouiter vel ex tempore ſcire vel preſcire aliquid.Ic opponit̉ a ꝗbuſdā ita. Si deꝰ poteſt aliquid ſcire vl̓ p̄ſcire qd̓ nunqͣꝫſciuit nec p̄ſciuit. Pōt gͦ ex temporealiꝗd ſcire vel p̄ſcire. Ad quod dicimus. Pōt ꝗdē deus ſcire vel p̄ſcireomne qd̓ pōt facere: ⁊ pōt facere qd̓ nūqͣꝫ fiet.Pōt gͦ ſcire vel p̄ſcire qd̓ nunqͣꝫ fiet: nec ē necfuit: nec illud ſcit vel ſciuit: neqꝫ p̄ſcit vel p̄ſciuit: qꝛ ſcia eius nō eſt niſi de his q̄ ſunt vel fuerunt vel erunt: ⁊ p̄ſciētia nō eſt niſi de futuris.Et licet poſſit ſcire vel p̄ſcire qd̓ nunqͣꝫ eſt velerit: non tn̄ pōt aliꝗd ſcire vel p̄ſcire ex tēpore.Pōt vtiqꝫ ſcire vel p̄ſcire qd̓ nunqͣꝫ ē nec erit:nec illud ſcitū vel p̄ſcitū eſt ab eterno. Nec tamē pōt īciꝑe ſcire vel p̄ſcire illud: ſꝫ ita pōt modo ſcire vel p̄ſcire: ſicut pōt ſciſſe vel p̄ſciſſe abeterno. Si .n. dicas eū modo poſſe ſcire vl̓ p̄ſcire qd̓ ab eterno nō ſciuit vel p̄ſciuit .i. ita q̄ab eterno nō ſciuerit vl̓ p̄ſciuerit qͣſi vtrūqꝫ ſil̓eē poſſit: falſuꝫ ē. Si ꝟo dicas eū poſſe modoſcire vel p̄ſcire qd̓ ab eterno nō ſciuit vel p̄ſciuit .i. hr̄e potētia ſciēdi vel p̄ſciēdi ab eterno ⁊mō aliꝗd: nec tn̄ illud p̄ſcitū eſt vel futuꝝ: vereſt. Nō pōt ergo nouiter vel ex tꝑe ſcire vel p̄ſcire aliꝗd ſicut nō pōt nouiter vl̓ ex tꝑe vellealiꝗd: ⁊ tn̄ pōt velle qd̓ nunqͣꝫ voluit. Utꝝ d̓s poſſit ſcire pl̓a qͣꝫ ſcit.Tem a ꝗbuidaꝫ dr̄ deꝰ poſſe pl̓a ſcire qͣꝫ ſciat: qꝛ pōt ſcire oīa que ſcit: ⁊pōt aliqua facere q̄ nunqͣꝫ erūt: ⁊ illa

pōt ſcire: nō .n. aliqua incognita facere pōt. Siꝟo oīa eēt q̄ mō ſunt: ⁊ alia q̄dā faceret quenō ſunt nec erūt: ⁊ illa omnia ſciret: pro certoplura ſciret qͣꝫ modo ſciat: nec tamē eius ſcientia augeri pōt: qꝛ hoc totū fieri poſſꝫ ſine mutabilitate ſcīe. Cōſtat gͦ dei ſcīam oīno eē īmutabilē: nec augeri poſſe vel minui: ſꝫ ei ſubiecta. Quod videt̉ aduerſum illi ſnīe qua ſupra dictum eſt deū ſemꝑ ⁊ ſimul ſcire omnia.Iꝟo qd̓ p̄dictū eſt .ſ. ꝙ deus omniaIſemꝑ videt ⁊ ſimul: videt̉ obuiareqd̓ ait Hierony. ī expōne Abachuc. Abſurdū ē inꝗt ab hoc deducere d̓imaieſtatē: vt ſciat ꝑ momēta ſingula quot culices naſcātur: quot ve moriant̉: quota pulicū⁊ muſcaꝝ ſit multitudo: quot ve piſces natēt īaquis ⁊ ſimilia. Nō ſimus tā fatui adulatoresdei: vt duꝫ ꝓuidētiam eius etiā ad ima retrudimus: in nos ipſos iniurioſi ſimus: eandē irratōabiliū ⁊ rōnabiliū ꝓuidētiam eſſe dicētes.Hic videt̉ dicere Hieronymus: ꝙ deus illorminimoꝝ ſcīam ſiue ꝓuidētiaꝫ nō habeat: qd̓ſi hoc ē. tunc nō omnia ſiml̓ ſcit ⁊ ſemper. Extali itaqꝫ ſenſu illud dcm̄ eē nouerimus vt deūilla alternatim vel particulatiꝫ ſcire neget: necꝑ diuerſa tēporū momēta ſic illa cognouit: ſicut ꝑ varia momēta illorū q̄dā deficiunt: q̄dāīcipiunt. Neqꝫ illis alijſqꝫ irrōnabilibus ita ꝓuidet quēadmodum rōnabilibus. Nunꝗdentvt ait apl̓us: cura eſt deo de bobus: ⁊ ſicut nōeſt cura deo de bobus: ita nec de alijs irrōnabilibꝰ. Dicit tamē ſcriptura: qꝛ ipſi eſt cura deoībus. Prouidētiaꝫ gͦ ⁊ cura vl̓r de cunctis q̄condidit habet: vt habeat vnūquodqꝫ qd̓ ſibidebetur ⁊ cōuenit. Sed ſpālem ꝓuidentiamatqꝫ curā habet de rōnabilibꝰ ꝗbus p̄cepta tradidit: eiſqꝫ recte viuēdi legē p̄ſcripſit: ac p̄miaꝓmiſit. Hanc ꝓuidētiam ⁊ curam de irratōabilibus nō habet. Ideo dicit apoſtolus: quianō eſt cura deo de bobus: ꝓuidet tn̄ omnibus⁊ curat .i. gubernat oīa: ꝗ omnibus ſolē ſuuꝫfacit oriri: ⁊ pluuiā dat. Scit itaqꝫ deꝰ quataſit multitudo pulicū: culicum: ⁊ muſcaruꝫ: ⁊piſciū: ⁊ quot naſcātur: quot ve moriant̉: ſednō ſcit hoc per momēta ſingula: īmo ſimul ⁊ſemꝑ oīa. Neqꝫ ita ſcit vt eandē habeat prouidentiā irrationabiliū ⁊ rationabiliū .i. vt eodeꝫpenitꝰ modo ꝓuideat irrationabilibꝰ ⁊ rationabilibꝰ. Rationabilibus .n. ⁊ p̄cepta dedit ⁊angelos ad cuſtodiam delegauit. Breuis ſumma predictorum cum additione quorundam.