Diſtin. XIX.Queſtio. V.
cōplet̉ in manifeſtatōe ītellectꝰ. ſic̄ dicit Augu. lib. de vera reli. v̓itas ē qͣ on̄dit̉ id qd̓ ē. Et Hyl̓. Ueꝝ ē declaratiuū aūt manifeſtatiuū eē. Quedā aūt dat̉ de v̓itate ẜm ꝙhꝫ fundamētū in re: ſicut illa Augu. Ueꝝ ē id qd̓ eſt. Etalia magr̄alis. veꝝ eſt indīſio eē ⁊ eiꝰ qd̓ eſt. Et alia Aui.Ueritas cuiuſqꝫ rei eſt ꝓpͥetas ſui eſſe qd̓ ſtabilitū ei eſt.Quedā aūt dat̉ ẜm cōmēſuratiōeꝫ eiꝰ qd̓ eſt in ītellectuad id qd̓ eſt in re. ſicut dr̄. v̓itas eſt adequatio rei ad ītellectū. ⁊ Aug. veꝝ eſt qd̓ ita ſe hꝫ vt cognitori vr̄ ſi velit ⁊poſſit cognoſcere. Quedā aūt dat̉ de v̓itate ẜm ꝙ appropriat̉ filio: cui etiā appropriat̉ cognitio .ſ. ab Augu. lib. devera reli. Ueritas ē ſumma ſimilitudo pͥncipij: q̄ ſine vl̓la diſſimilitudine eſt. Quedā aūt dat̉ de v̓itate cōprehedēs oēs v̓itatis acceptiōes .ſ. v̓itas ē rectitudo ſola mēteꝑceptibilis. In rectitudīe tāgit̉ cōmēſuratio. ⁊ in hͦ ꝙ dīſola mēte ꝑceptibilis tangit̉ id qd̓ cōplet rōnem v̓itatis.Pꝫ et ex dictis ꝙ v̓itas addit ſupra eēntiā ẜm rōnē .ſ. ordinē ad cognitōeꝫ vel demonſtratōeꝫ alicuius.igit̉ dd̓m ꝙ eſſe dr̄ dupl̓r. Uno mōAd primuꝫ ęm ꝙ ens ſignificat eſſentiā rerū ꝓut diuidit̉ ꝑ. io. gn̄a. Alio mō ẜm ꝙ eſſe ſignificat cōpoſitionē quā aīa facit: ⁊ iſtud ens ph̓us appellat verū. Et ſimil̓r Augu. cū dicit: ꝙ veꝝ eſt id qd̓ eſt: qͣſi dicat. veꝝ eſtqn̄ dr̄ de eo qd̓ eſt. Et ſimil̓r ītelligitur qd̓ dr̄. Uerum eſtīdiuiſio eſſe ⁊ eiꝰ qd̓ eſt. Et ſi ī negatiuis ſit v̓itas q̄ nō cōſiſtit in ꝯpōne: ſed ī diuiſiōe: tn̄ v̓itas negatiue fundaturſupra v̓itatē affirmatiue: cuius ſignuꝫ eſt ꝙ nulla negatiua ꝓbat̉ niſi per aliquā affirmatōeꝫ. Uel pōt dici ꝙ diffinitōes iſte dant̉ de v̓o nō ẜm cōpletā ſui rōneꝫ: ſed ẜmillud qd̓ fundat̉ in re. ¶ Ad 2ᵐ dd̓m: ꝙ ſicut bonitas dicit rōnem ꝑ quā eēntia ordinat̉ ad appetitū: ita v̓itas dicit rōnem ꝑ quā eēntia ordinat̉ ad ītellectū. Unde ſicutnullū eſſe appetit̉ amota rōne boni. ita nullū eē ītelligit̉amota rōne v̓i. nihilominꝰ tn̄ alia eſt rō v̓i. ⁊ alia rō entis.Dupl̓r .n. dr̄ aliꝗd nō poſſe ītelligi ſine altero. Aut ita ꝙvnū nō poſſit ītelligi ſi nō ponat alteꝝ eſſe. ⁊ ſic dr̄ ꝙ eſſenō pōt ītelligi ſine v̓o ſicut ēt nō pōt ītelligi ſine hͦ qd̓ eſteſſe ītelligibile. Siue ita ꝙ qn̄cūqꝫ ītelligit̉ vnū ītelligatur alteꝝ. ſicut ꝗcūqꝫ ītelligit hoīem intelligit al̓. Et hocmodo eſſe pōt ītelligi ſine vo: ſed nō eꝯͣ: qꝛ veꝝ nō eſt ī ratiōe entis: ſed ens in rōne v̓i. ſicut pōt aliquis intelligereens: ⁊ tamē nō ītelligat aliꝗd de ratiōe intelligibilitatis.ſed nunqͣꝫ pōt ītelligi ītelligibile ẜm hāc rōnem niſi ītelligat̉ ens. vn̄ etiā pꝫ ꝙ ens eſt pͥma cōceptio intellectus.¶ Ad 3ᵐ dd̓m: ꝙ verum addit ſupra ens ſicut ⁊ bonū ⁊vnū. Nullū tn̄ eoꝝ addit aliquā differētiā contrahētemens: ſed rōnem q̄ cōſequit̉ omne ens: ſicut vnū addit rationē īdiuiſiōis: ⁊ bonū rōnem finis: ⁊ veꝝ rōnē ordinisad cognitionē: ⁊ iō hec. 4. cōuertunt̉ ens bonū vnū ⁊ verum. ¶ Ad 4ᵐ dd̓m: ꝙ rectitudo dr̄ de bonitate iuſticia⁊ veritate metaᵉᵉ ⁊ ẜm diuerſas rationes. Inuenit̉ enimin recto quedā equalis ꝓportio pͥncipij medij ⁊ finis. vn̄ẜm hoc ꝙ aliquis in diſtribuēdo vel cōmunicādo mēſuram equalitatis iuſticie ſeruat vel menſurā p̄cepti legisdr̄ rectitudo iuſticie. Secundū aūt ꝙ aliquid nō egreditur cōmenſurationē finis. dr̄ rectitudo bonitatis. Secūdū aūt ꝙ nō egredit̉ ordinē cōmenſurationis rei ⁊ ītellectus dicit̉ rectitudo veritatis. ¶ Ad 5ᵐ dd̓m ꝙ ẜm Aui.de eo ꝙ nullo modo eſt nō pōt aliꝗd enūciari. ad minusenim opꝫ ꝙ illud de quo aliꝗd enunciat̉ ſit apprehēſuꝫ:⁊ ita habet aliqd̓ eſſe ad minus in ītellectu apprehēdente: ⁊ ita cōſtat ꝙ ſemper veritati reſpōdet aliqd̓ eſſe: necopꝫ ꝙ ſemꝑ reſpōdeat ſibi eſſe in re extra aīam: cū rō veritatis compleat̉ in ratiōe anime. ¶ Ad 6ᵐ dd̓m: ꝙ quāuis eſſe ſit in rebus ſenſibilibus: tn̄ rōneꝫ eſſendi vel in-
tentionem entis ſenſus nō apprehendit. ſicut nec aliquāformā ſub̓alē niſi ꝑ accidēs: ſed tm̄ accidentia ſenſibilia.Ita etiā quāuis veritas ſit in ſenſibilibꝰ ꝓut dr̄ eſſe veritas in rebus: tamē intētio v̓itatis ſolo ītellectu percipit̉.Uel dd̓ꝫ ꝙ qͣꝫuis res ſenſibiles ſenſu comprehēdant: tn̄eiꝰ adequatio ad ītellectū ſola mēte capit̉ ⁊ ꝓ tāto dr̄ ꝙv̓itas eſt ſola mēte ꝑceptibilis. ¶ Ad 7ᵐ dd̓m ꝙ cum ſitduplex oꝑatio ītellectus. vna quaꝝ dr̄ a ꝗbuſdā imagīatio ītellectꝰ: quā ph̓us noīat ītelligentiā īdiuiſibiliū quecōſiſtit in apprehenſiōe ꝗditatis ſimplicis: q̄ alio etiā nomine formatio dicit̉. Alia eſt quā dn̄t fidē que cōſiſtit incompoſitiōe vel diuiſiōe ꝓpōnis. Prima oꝑatio reſpicitditatē rei. Secūda reſpicit eſſe ipſiꝰ. Et qꝛ rō veritatisfundatur in eſſe ⁊ nō in ꝗditate: vt dcm̄ eſt. Ideo v̓itas ⁊falſitas ꝓprie īuenit̉ in ſecūda oꝑatōe: ⁊ in ſigno eius qd̓eſt enūciatio: ⁊ nō in pͥma vel ſigno eiꝰ qd̓ eſt diffinitio niſi ẜm ꝗd. ſicut etiā ꝗditatis eſſe eſt qd̓dā eſſe ratiōis: ⁊ ſecundū iſtud eſſe dr̄ v̓itas in pͥma oꝑatione ītellectus perquē etiā modū dr̄ diffinitio vera. Sed huic veritati nonadiūgit̉ falſitas ꝑ ſe: qꝛ ītellectus hꝫ veꝝ iudiciū de ꝓpͥoobiecto in qd̓ naͣliter tēdit: ꝙ ē ꝗditas rei: ſic̄ ⁊ viſus d̓ colore: ſꝫ ꝑ accidēs admiſcet̉ falſitas .ſ. rōne affirmationisvel negatiōis annexe: qd̓ ꝯtingit dupliciter. Uel ex cōparatiōe diffinitiōis ad diffinituꝫ: ⁊ tūc dicit̉ diffinitio falſareſpectu alicuius ⁊ nō ſimpliciter. ſicut diffinitio circulieſt falſa de triāgulo. Uel in reſpectu partiū diffinitionūadinuiceꝫ in quibus implicat̉ impoſſibilis affirmatio. ſicut diffinitio vacui: ꝙ eſt locus in quo nullū copus eſt: ⁊hec diffinitio dicit̉ falſa ſimpliciter: vt in. 5. metaphy. dicitur: ſed hoc nō ꝯtingit niſi in quiditatibus compoſitorum: qꝛ in quiditatibus reruꝫ ſimpliciū nō deficit intellectus niſi ex hoc qd̓ omnino nihil ītelligit: vt ī. 9. metaphyſi. dicit̉. Secūde aūt operationi admiſcet̉ falſitas ētper ſe: nō quidē quātū ad pͥmas affirmatiōes quas naturaliter ītellectus cognoſcit vt ſunt dignitates: ſed quātūad ꝯn̄tes: qꝛ rōnem īducēdo cōtingit errare per applicationē vnius ad aliud. Patet igit̉ ex dictis ꝙ verū ꝓprieloquēdo qd̓ īuenit̉ tm̄ in complexis nō impedit ꝯuerſionem veri ⁊ entis: qꝛ quelibet res incōplexa hꝫ eſſe ſuuꝫ:qd̓ nō accipitur ab ītellectu niſi ꝑ modū complexionis.⁊ ideo ex ipſa rōne quā addit veꝝ ſupra ens .ſ. ordinē adintellectum ſequit̉ iſta differētia ꝙ veꝝ ſit complexoꝝ:⁊ ens dicat̉ de re extra animā īcomplexa. ¶ Ad vltimūdd̓m: ꝙ ſicut dictū eſt: ens eſt pͥma conceptio ītellectus.vnde enti nō poteſt aliquid opponi per moduꝫ cōtrarietatis vel pͥuationis: ſed ſolū per modū negatiōis: quia ſicut ipſum nō fundatur in aliquo: ita nec oppoſitū ſuum.oppoſita enim ſunt circa idē: ſed vnum verū ⁊ bonuꝫ ſecundū ꝓprias ītentiōes fundant̉ ſupra ītentionē entis:⁊ ideo poſſunt habere oppoſitionē cōtrarietatis: vel pͥuationis fundate ſuper ens. ſicut ⁊ ipſa ſuper ens fundant̉.Unde patet ꝙ nō eodem modo ſe habet veruꝫ ⁊ falſum⁊ malum ⁊ bonū ſicut ens ⁊ nō ens niſi accipiat̉ non ensparticulariter pro remotione alicuius cui ſubſternit̉ aliquod ens. vnde ſicut quelibet priuatio entis particularis fundatur in bono: ⁊ falſuꝫ fundatur in aliquo vero ſicut in aliquo eſſe. Unde ſicut illud ī quo eſt falſitas velmalicia eſt aliquod ens: ſed non eſt ens completum: itaetiam illud quod eſt malum vel falſuꝫ eſt aliquod bonūvel verum incompletum.¶ Utꝝ oīa ſint v̓a v̓itate īcreata. II.SO ſecundu ya vna vitate q̄ eſt veriI ſic ꝓcedit̉: vr̄ ꝙ oīa ſinttas īcreata. Sic̄ .n. dcm̄ ē ī ſol̓one p̄cedētꝭ articuli: veꝝ dr̄ analogice d̓ illis ī ꝗbꝰ ē v̓itas ſi-