Liber octauus
plūctione ⁊ cohabitatōe lex fingit mr̄imoniū. ff. de ritu. nup. ī libere. Cano ꝟo prefumit ſtuprū ſeu ꝯtuberniū ꝓpter ꝑiculū niſiꝓbet̉ matrimoniū. xxx. q. v. c. j. ⁊. ij. Et hͦꝓpt̓ ꝑiculū qd̓ accidere pōt ex clādeſtinadeſponſatiōe. Nā qͣꝫuis vere mr̄imoniumꝯtractū ſit inter aliqͦs: ſi tn̄ alt̓ diuertat nōdiſtrīget̉ ꝑ eccl̓iam niſi mr̄imonium ꝓbet̉.x. q. v. §. his ita. ¶ Itē ẜm p̄ſumptionemiuris ſi chirographū cācellatū ſit p̄ſumit̉debitor liberatꝰ niſi ꝓbet̉ ꝯͣriū. ff. de probatiōibꝰ. ſi chirographis ¶ Itē īſtrumētoet litteris ſtat̉ pͥma facie niſi ꝯͣ ꝓbet̉: exͣ deꝓba. poſt ceſſionem. C. de ꝓba. iubemꝰ.Itē preſumit̉ a iure. ꝙ qͥcqͥd habet vxorde bonis mariti acqͥſierit niſi ꝯͣriū ꝓbet̉. ffde dona. inter virum ⁊ vxo. qͥntus muciꝰ.C. de dona. inter viꝝ ⁊ vxorē. etiā ſic ī clerico admīſtrationē habete. Vnde ſi relinquat̉ clerico ab extraneo p̄ſumit̉ relictumintuitu eccleſie: niſi ꝯͣ ꝓbet̉: extra de teſtareqͥſiſti. ¶ Item preſumit ius ꝙ quilibet ſitidoneus niſi ꝓbet̉ ꝯͣriū: extra de ſcruti. inor. fac. c. j. ⁊ ꝙ ſit ſoluendo. ff. de pͥuil̓. cre.ſi creditores. in fi. ⁊ p̄ſumit̉ ꝙ qͥlibꝫ ſit bōefidei niſi ꝓbet̉ malꝰ. C. de eulct. l. penl̓. Etiō qui dolū dic̄. dolū dꝫ ꝓbare. ff. de ꝓbationibꝰ. quotiēs. §. qui dolo. Dn̄s tn̄ Guilhelmꝰ alumen̄ pariſien̄. ep̄s dicebat: ꝙ potius debemꝰ p̄ſumere malū qͣꝫ bonū: quiapro vno bono inueniūt̉ decē mali. Et multi ſūt vocati pauci vero electi. Sed illd̓ qd̓dictū ē in cōtrariū fit de eqͥtate ⁊ benignitate iuris. Et qꝛ de oībus dubijs benignainterp̄tatio fieri debet: exͣ de regulis iurꝭ.eſtote. Et ſimil̓r q̄daꝫ Gloſa ſuꝑ epl̓am adRo. dicit ꝙ dubia in meliorē partē ſūt int̓pretanda. Un̄ theologi dicūt ꝙ ex leui dealiquo malā opinionē habere abſqꝫ ſufficienti cauſa ē ei iniuriā facere. Et qͣꝫuis cōtingat ſic interp̄tantē ſepius falli circa malos de qͥbus bonā habet opinionē: tn̄ melius eſt bonā opinionē habere de malis ꝑtalē deceptione qͣꝫ rariꝰ falli. ⁊ habere malam opinionē de bono homīe. Dicūt etiaꝫthelogi. ꝙ habere malā ſuſpitionē de aliqͦex leuibꝰ indicijs pōt ꝓuenire ex tribus.Uno mō ex hͦ ꝙ aliqͥs malus ē: ⁊ iō ex leuibus de alio iudicat malū. ¶Secundo exodio ⁊ inuidia ad alteꝝ: ex qͣ facil̓r de eo ſuſpicat̉ malū. ¶ Tertio ex lōga experiētia.Unde Ph̓s. ij. Rhetori. dic̄ ꝙ ſenes ſunt
maxime ſuſpicioſi: qꝛ multotiēſ experti ſūtalioꝝ defectus. Prīe due cauſe manifeſteimportāt ꝑuerſitatē affectꝰ ¶ Tertia diminuit de ratione ſuſpitionis: qꝛ experientiaad certitudinē ꝓficit. Et nota etiā ꝙ ex leuibꝰ iudicijs d̓ bōitate alteriꝰ dubitare ē veniale: ſꝫ ꝓcerto ⁊ qͣſi diffinitiue ex leuibꝰindicijs maliciā extimare ſi ſit de gͣuibꝰ n̄ ēſine pctō mortali: qꝛ nō ē ſine ꝯtēptū ꝓxī.Iudex aūt ſi ex ſola ſuſpitione ꝓcedat adaliquē ꝯdemnādū cū manifeſte ſit ꝯtra iuſticiā ſemꝑ mortal̓r peccat. Alia p̄ſumptioē iurꝭ ⁊ de iure: vt cū ius fingit aliqͥd ⁊ ſtatuit ſuꝑficto ⁊ hec nō admittit ꝓbationē īcontrariū: vt ſi qͥs ſemel deierauerit nūqͣꝫadmittit̉ in teſtimoniū: qꝛ p̄ſumit̉ ꝙ ſemꝑdeieraret: extra de teſtibus. teſtimonium.Itē ſi aliqua mulier īuita tradat̉ marito.et habitat ſecū ꝑ annū ⁊ dimidiū. de cetero nō pōt reclamare. Idē ſi ꝑmittit ſe cogͦſci: qͣꝫuis nō habeat annos legitimoſ. Nāet carnalis copula facit de ſpōſalibꝰ matrimoniū: iure preſumēte ꝙ conſenſerit: ⁊ dehac p̄ſumptione ius facit: vn̄ d̓r p̄ſumptioiuris ⁊ de iure: extra de ſpōſalibꝰ. ad idē.extra d̓ deſpōſatiōibꝰ. impub̓. de illis a nobis. Qn̄qꝫ tn̄ ius fingit alid̓ eſſe qͣꝫ ſit. Nāfingit mulierē ſtipulatā dotē q̄ nō ē ſtipulata. C. de rei vxor. ac. l. j. ī prī. Fingit etiam natū quod eſt. ff. de ſta. ho. qͥ in vtero.Itē fingit viuere qd̓ nō viuit. Inſti. de excu. tu. §. filij aūt. Sed ⁊ fingit nō eſſe natūqd̓ natū ē. ff. d̓ libe. ⁊ poſthumiſ. cuiꝰ teſtīonio. §. lucius. Preterea fingit nō cōceptūquod naſcit̉ mortuū. ff. de verboꝝ ſignifi.qͥ mortui. Alia ē p̄ſūptio qͣlitatis ⁊ facti: q̄etiā ē de iure: qꝛ .ſ. ius ꝓpter qͣlitatē facti ꝑſumit qͥd bn̄ vl̓ male actū. Inde d̓r ꝙ ꝑ exteriora cōp̄hēdūt̉ īteriora Nā ſi qͥs ſimpliciter hūil̓r ⁊ ꝯtinent̓ vixerit: ⁊ cū honeſtiſet diſcretis libent̓ ꝯuerſet̉: p̄ſumunt̉ eiusoꝑa bona ⁊ recta: ⁊ munda. Et econtra ſtlibent̓ nō orauerit nō ieiunauerit: nō hūiliter ſe habuerit: ſꝫ cū luxurioſis luſoribꝰet potatoribꝰ ſe expoſuerit: huiꝰ oꝑa preſumi poſſunt inhoneſta ⁊ mala. Et ex maloquoqꝫ oꝑe p̄ſumit̉ malus animꝰ: extra deelec. oſius. et extra de clericis n̄ reſi. c. j.Et impudicus oculus īpudici ē cordis nūciꝰ: ẜm Augꝭ. xxxij. q. v. nec ſolo. c. qͥ viderit. Et quicqͥd iniurioſū fit aut d̓r: p̄ſumit̉animo iniuriandi factū aut dictum niſi cō