¶ De homine et mēbris eius
aſſimilat̉ paralyſi qͦ ad qͣttuor. ¶ Primoqͣꝫtū ad ſubiectū. qꝛ paralyſis ẜm Auicē.qn̄qꝫ eſt in toto corꝑe p̄ter caput. qn̄qꝫ ē invno latere tm̄: qn̄qꝫ in vno mēbro tm̄: ſic īter pctōres illi ſūt qͣſi ex toto paralytici: qͥtotū tp̄s vite ſue male expendunt: exceptocapite .i. tꝑe innocētie .ſ. etate puerili poſtbaptiſinū. Quidā enī ſtatim cū attinguntad annos diſcretiōis incipiūt facere mala⁊ ſemꝑ ꝯtinuāt in peius vſqꝫ ad morteꝫ: ⁊tales ſunt potiꝰ dicēdi demones qͣꝫ hoīes:qꝛ ẜm Hiero. Hūanū eſt peccare: ſꝫ diabolicū ē ī pctō ꝑſeuerare. Sꝫ qͣſi ī vno latereparalytici ſunt qͥ licet aliquā partē vite expendat in peccatis: tn̄ poſtea ꝯuertunt̉ etbene viuūt ī reſidno tꝑe vt Magdalena.Sūt aūt duo tꝑa vite qͣſi duo latera ī corpe. Nā vt dextrū eſt tp̄s iuuētutis: vt ſiniſtrū ꝟo tp̄s ſenectutis. In qͥbuſdā gͦ paralyticat̉ dextrū: ſcꝫ in his qͥ male viuūt ī iuuentute: ſꝫ ſiniſtrū in his qͥ male viuunt inſenectute. Sed qͣꝫuis in corꝑe ꝑiculoſiꝰ ſitꝑdere dextrū qͣꝫ ſiniſtrū: in tꝑe tn̄ eſt ecōtrario: qꝛ peius ē male viuere in ſenectute qͣꝫ īiuuētute. Nā tanto culpa ſenis dānabilioreſt: qͣnto fit morti ꝓpinqͥor. vn̄ Hugo deſctō victore dicit de clauſtro aīe li. ij. Interabuſiōes ſeculi huiꝰ ſola maior ē ſenis obſtinatio qͥ morti ꝓximꝰ mortꝭ nō abhorretaduentū: qͥ qͣſi ad oſtiū huiꝰ mūdi poſitusforis ſpectat: nō tn̄ vite pn̄tis attēdit egreſſum nec futurā ꝯſiderat: audit nūcios mortis ⁊ credere nō vult eis. Tres enī ſūt nuncij mortis: caſus: infirmitas ⁊ ſenectꝰ. Caſus nunciat mortē latentē: infirmitas apparentē: ſenectus p̄ſentē. ex incertitudinemortis timor: ex infirmitatis grauitate dolor: ex certitudine ſenectutꝭ nō obſtinatioſed afflictio ⁊ hūilitas ſeqͥ deberet. In vnovero mēbro tm̄ paralytici ſunt qͥ licet aliqn̄ peccēt: tn̄ cito redeūt ſicut fecit Petrꝰ.Scd̓o aſſil̓at̉ pctm̄ paralyſi ꝓpt̓ effectū:qꝛ paralyſis aliqn̄ tollit ſenſum: faciēs ſcꝫmēbrū ſtupidū ⁊ inſenſibile. aliqn̄ vero tm̄tollit motū: aliqn̄ ꝟo vtrūqꝫ. Sil̓r peccatūaliqn̄ tollit ſenſuꝫ .i. vſum rōnis: ſicut in luxurioſis in qͥbꝰ qͣſi rō abſorbet̉ a voluptate carnis: Dan̄. xiij d̓r de ſenibꝰ luxurioſiſ:Auerterūt ſeniū ſuū vt nō recordarent̉ indicioꝝ iuſtoꝝ. Aliqn̄ ꝟo tollit motū .ſ. boni oꝑis: vt ī accidioſis: Exo. xv. Fiāt īmobiles qͣſi lapis ⁊cͣ. Aliqn̄ ꝟo tollit vtrūqꝫ:
ſic̄ in hereticꝭ: qͥ neqꝫ recte ſentiūt neqꝫ operant̉. ¶ Tertio aſſil̓at̉ pctm̄ paralyſi qͦ adpulſuꝫ. Nā pulſus paralytici ẜm Auic̄. eſttardꝰ: rarꝰ ⁊ debil̓. Pulſus aūt cū ꝓcedata corde ⁊ deriuet̉ ad manū ſiue ad brachiūdeſignat bonū ꝓpoſitū cordis qn̄ oꝑe īpletur. Hoc ſil̓r in pctōribꝰ accidit tarde autraro aut debil̓r fit: qd̓ p̄cipue apparet ī vſurarijs. Quia lꝫ aliqn̄ cōpungant̉ ⁊ reſtituere ꝓponāt: tn̄ raro ꝑuēiūt ad hͦ vt bn̄ reſtituāt: qꝛ aut tarde reſtituunt differēdo vſqꝫad mortē: aut ſi reſtituūt eitiꝰ debilit̓ tn̄: qꝛeū triſti corde ⁊ nō vera intētiōe cū remiſſionis aſtuta ꝓcuratiōe. ¶ Quarto aſſil̓at̉pctm̄ paralyſi qͦ ad ſignationē: qꝛ legit̉ inenāgelio dn̄ſ tres paralyticoſ curaſſe. vnūqͥ iacebat ī multitudīe languētiū: Ioh̓. v.Aliū qꝛ iacuit ī grabato: Mat. ix. Aliū qͦfuit ſeruꝰ centuriōis: qui iacebat in domoMat. viij. Per pͥmū autē ſignāt̉ male retinētes. ꝑ ſcd̓m male expendētes. ꝑ tertiummale acqͥrētes: vt ſūt vſurarij: qͥ etiā iacendo ī domo male acqͥrūt. ¶ Itē pctm̄ aſſimilat̉ epilenſie ꝓpter tria. ¶ Prīo qꝛ in epilēſia ẜm Auic̄. ē ſenſus ⁊ motꝰ pͥuatio: q̄ tn̄pͥuatio ſenſus ⁊ motꝰ fit nō totalit̓ ſꝫ in parte. Et ē rō: qꝛ materia q̄ eſt cā epilēſie ī interiori ventriculo cerebri facit oppilationemnō cōpletā: ⁊ iō impedit trāſitū ꝟtutū ſenſus ⁊ motꝰ ī mēbris integre fieri: nō tn̄ totalit̓ interſecādo. Sil̓r pctm̄ tollit qͥdē peccatori ſenſū .i. diſcretioneꝫ boni ⁊ mali: ſcꝫprudētiā: ſꝫ nō total̓r: qꝛ lꝫ tollat ei prudētiā ⁊ ſapīam ſpūalē: ẜm illud Dent .xxxij.Gens ſine ꝯſilio ē ⁊ ſine prudētia: nō tn̄ tollit prudētiā ſecularē vel aſtutiā naturaleꝫſiue exꝑimētalē: īmo ī hmōi ſenſu magꝭ vigēt pctōres qͣꝫ iuſti: ẜm illud Lu. xvj. Filijhuiꝰ ſecl̓i prudētiores filijs lucꝭ ſūt ī generatiōe ſua. vn̄ facit diabolꝰ pctōribꝰ qd̓ voluit face̓ Naas āmonites virꝭ iabes galaad: qꝛ petiuit eruere ocl̓oſ eoꝝ dextroſ: n̄ curās relīq̄re ſiniſtros. j. Re. xj. qͣſi enī dext̉oculꝰ ēprudētia ſpūal̓: ſꝫ qͣſi ſiniſter ē prudentia ſiue aſtutia ſecl̓arꝭ: Apl̓s ad Ro. xj.Cecitas ex ꝑ. ꝯti. ī iſ. Sil̓r tollit pcm̄ motūboni oꝑis: ſꝫ nō totalit̓: qꝛ licꝫ qͦ ad meritūnō tn̄ qͦ ad exercitiū. Quia etiā multi peccatores faciūt plurima oꝑa de genere bonoꝝ: ſic̄ elemoſynas ⁊ hmōi: q̄ licet in pctōfacta nō valēt qͦ ad vitā eternā: tn̄ valentad euadēdū flagella tēporalia: ⁊ diſponūt