¶ Libertertius
vt fructū plꝰ afferat. Et iō purgatiōi plātarū ī vere ē inſiſtēdū. Sil̓r ſi hō reſecat a ſeſuꝑfluitates cibi potus ⁊ ſomni ⁊ aliorumhmōi efficit̉ aptus ad magis abundandūin ſpūalibus fructibꝰ ⁊ penitētie oꝑibus.Et nota ꝙ rami arboꝝ quanto plus ſuntonuſti fructibꝰ tantomagis inclinant̉: qꝛſancti viri quāto plus abūdant bonis oꝑibus tantomagis humiliant̉. ¶ Quedamaūt arbores ſūt q̄ licet fructꝰ multos habeant: nō tn̄ faciūt eos bonos. Math̓. vij.Mala arbor fructus malos facit. Quandoqꝫ tn̄ contingit ꝙ arbor mala a ſua malicia trāſmutat ī arborē bonā. ⁊ ꝙ bonosfructus ꝓducēs efficit̉. Sed ad hāc tranſmutationē arboris ſūt quattuor nec eſſaria. ¶ Prīo labor. Nā ſicut Ariſto. dicit.Arbores ſilueſtres ꝑ debitā culturā efficiuntur ortenſes. ⁊ ponit exemplum de amygdalo: que ſi ē amara ꝑ culturā efficit̉ dulcis. Sic homo debet cor ſuū colere ⁊ purgare ⁊ tūc bonos fructus faciet. ¶ Secundo neceſſarius ē locus. Dicit enī Ph̓s ꝙquedā plante in vno loco faciūt fructuꝫ ꝑnicioſum q̄ tranſplantate faciūt fructū bonū. Et pōit exemplū de iuſquiamo: qꝛ qd̓in perſia ē natū trāſlatū in egyptū eſt ꝑnicioſū: ſed ī hierl̓m trāſlatū fit comeſtibileet bonū. Sil̓r animꝰ hoīs ꝑ trāſlationē penitētie de malo ſtatu in bonū ꝯuertit̉. Un̄in egypto .i. ī tenebris pctī poſitꝰ ē ꝑnicioſus ⁊ malus: ſed ī hierl̓m .i. in pace iuſticieet ꝯſcientie ꝑ penitētiā trāſplātatꝰ efficit̉bonꝰ ⁊ ſalutiferꝰ. Nota tn̄ ꝙ pctōri nō ꝓdeſt trāſmutatio loci ſine mutatiōe animi.Nā ſic̄ dic̄ Bern̄. Nec lucifero ꝓfuit locuſceli: nec ade locus paradiſi: nec loth locꝰmōtis excelſi: nec filijs iſrael locꝰ deſerti.Un̄ interrogatꝰ Socrates a qͦdā cur locorū mutatio nihil ꝓ̄deſſet ad mutationemvitioꝝ? Rn̄dit: Nō ē mirū ſi mutādo locūnō mutas vitiū: qꝛ circūfers ſemꝑ teipſū.¶ Tertio neceſſariū ē tēpꝰ. Dicit eī Ariſto.ꝙ plures plante plātant̉ in vere: in autūno pauce: pauciores in hyeme: pauciſſimein eſtatē. Plātatio gͦ ſpūalis ꝯueniētiꝰ fitin vere .i. in temꝑe iuuentutis qͣꝫ in autumnō mature etatꝭ: vel in hyeme ſenectutꝭ: vl̓in eſtate: id eſt in feruore male conſuetudinis vbi totus humor deuotionis ⁊ gratiedeſiccatur. ¶ Quarto neceſſarius eſt ſurculus qͥ trunco inſertus totā eiꝰ virtutem
trahit ad ſuā qualitatē. Et ſignificat verbum dei quod aīaꝫ ſic immutat ꝙ que primo faciebat fructꝰ amaros ⁊ noxios: poſtea fac̄ fructꝰ dulces ⁊ ſalutiferoſ: Iaco. jͣ.In māſuetudīe ſuſcipite inſitū verbū: qͥdpōt ſaluare aīas veſtras. ¶ Itē nota ꝙ honus hō malo aſſociatꝰ nonnūqͣꝫ eiꝰ maliciam impedit aut tollit. Cuiꝰ exemplū apparet in piris: qꝛ hoc habēt pira ꝓpriū maxime ſilueſtria: ꝙ cū fungis maliſ acceptaomnē ab eis auferūt leſionē: puluis etiaꝫpiri ſilueſtris bibitꝰ valet ſimiliter ꝯtra fūgos. Quid aūt ꝑ ſilueſtre pirū niſi hominem intelligimꝰ bonū a malorū hominumquidē cōſortio ⁊ cōtagio ſemotū ⁊ orationum ſolitudini deditu vel in ſepe penitentie poſitū? Huius tn̄ ſocietas ⁊ penitentiafungi maliciā .i. hoīs mali neqͥtiā ſuis plerunqꝫ aut exemplis: aut monitis vel meritis impedit vel tollit. eius etiā puluis id ēhumilitas viſa: vel puluis .i. mors eiꝰ corpus incinerās ⁊ anīam glorificans etiamquandoqꝫ maliciā pctōrū immutat. Nametiā poſt mortē ſancti nonnunqͣꝫ peccatores conuertūt ⁊ euellūt. ¶ Itē nota ꝙ bonus homo aſſimilat̉ croco. In quo primopoſſumꝰ notare bonitatis indiciū. Quiacrocū eſt optimū quod eſt recens: odorisboni: longum: purū: album: integrum inſpiramine bonū: ⁊ cū tāgit̉ tingit manū:et leniter ē acutū. Similiter ille ē inter bonos ⁊ ſanctos viros optimꝰ qui eſt recēset feruens in opere: ꝗdoriferꝰ .i. redolensin hominū opiniōe ¶ Itē longus .i. ꝑſeuerans in bona cōuerſatione: albus .i. purꝰin intentiōe: integer: id eſt caſtus ſine carnis corruptione: ⁊ bonus in ſpiramine .i.in conuerſatiōe ſiue exhortatiōe: coloratiuus manus tangētis .i. impreſſiuꝰ ſue vlrtutis in ſui adheſionē. Ille em̄ manū tangentis ſe ſuo colore tingit qͥ ſibi adherentem ad imitationē ſuorū opeꝝ vel ſuarumvirtutū trahit. vel ille manū tangentis ſeſuo colore tingit qͥ ſe ledenti beneficiū porrigit quod ꝑtinet ad viros ꝑfectos ¶ Iteꝫqui eſt acutus leniter in aliorū correctiōeſiue increꝑatiōe. Debet em̄ eſſe acutus inpungendo: ſed lenis in ꝑcutiendo. Eſt em̄neceſſariū in correptiōe delinquentis acumen ſeueritatis cū dulcore lenitatis. Secundo notamꝰ in croco natiuitatis locū.Nam ſic̄ dicit Diaſco. Orientalis muelior