¶ De metallis ⁊ lapidibus
putationem tamē eſt curatiue virtutꝭ: q̄ licet venenū excitet demonū vel etiā inuidorū: tamē facit p̄latū gratū in cōuerſatiōe:cōſtantē in ꝑſecutiōe: victorē in tētatiōe: diſcretū in correptiōe: oratorē .i. facundum ⁊gratioſū in exhortatiōe: amicabilē in recōciliatiōe. ⁊ mitigat etiā ſitim .i. appetitū ambitioſum dominādi. Hec omnia facit hūilitas vera in bono p̄lato.¶ Ca. XVOmiles homines aſſimilātur celidonijſ. Namhumiles plerūqꝫ quāto in apparentia vident̉ minores: tato ſūt in virtutibus excellentiores: ⁊ in operibus efficaciores. Sic enī accidit de celidonijs qͥ ſunt lapilli de vētre hirūdinis extracti: quorumvnus eſt niger ⁊ alter rufus: qui licet ſintparui ⁊ deformes: in virtutibꝰ tamē multꝭalijs ſunt maiores. Nam rufus valet contra lunaticā paſſionē: cōtra inſaniā ⁊ contra antiquū languorē: ⁊ facit hominē facūdum placentē ⁊ gratū. Niger ꝟo valet cōtra noxios humores: rixas ⁊ febres. ⁊ lotus aqua ſanat oculos: vt dicit̉ in lapidario. vnde in illis duobus lapill̓ duplex humilitas repreſentatur. ¶ Primo ſapiētiū:qꝛ ſicut d̓r Prouer .xvj. vbi humilitas ibiſapientia. vnde Ptole. dixit ꝙ inter ſapientes ſapientior eſt qͥ humilior exiſtit. Heceſt ergo que valet contra lunaticā paſſionē .i. mutabilitatē ſtulticie: quia ſicut ſtulticia facit mentē inſtabilē ⁊ variabileꝫ admodum lune: ita ſapientia facit hominemſtabilem ad modum ſolis: qui ſemꝑ ē in ſevniformiter lucidus. Et ideo dicit̉ Eccī. xxvj. ꝙ homo ſanctus in ſapiētia ſua māetſicut ſol: ſtultꝰ ꝟo ſicut luna mutat̉ ¶ Itēvalet cōtra inſaniā .i. contra furorē iracundie. quia homo dū ſapiēter reſpōdet ⁊ humiliter ſe furenti: ⁊ humiliter cedit ei frangit furorē ire eius vel ſaltē euadit. ¶ Itemvalet humilitas cōtra antiquū lāgnorē. .i..cōtra inueteratū odiū: qꝛ frequēter ſapiētes humili ⁊ dulci lingua vel oꝑe antiquaetiā odia cōciliāt. Hec etiā eſt .ſ. ſapiētiſ humilitas: qui ſicut facit verbū facūdum: ſicetiā et gratū. ¶ Secūdo aūt celidoniꝰ quieſt niger rep̄ſentat humilitatē penitētiuꝫ.Hec eſt enī que noxios hūores .i. nociuasaffectiones purgat: iras frenat: ⁊ febres .i.carnis calores refrigerat: et etiā ocl̓os mē
tis a cecitate ſuꝑbie ſanat. ¶ Ca. XVIGnem gehenne inextīguibilē et ſemꝑ durabilem eſſe nō eſt incredibile: ⁊ precipue ꝑ diuinā potētiā: cū legat̉ ẜm naturaꝫalbeſton qͥ eſt lapis archadie ferrei collorꝭ⁊ ab igne ſic dictꝰ: qꝛ ſemel aſcenſus nunqͣꝫextingui pōt. vnde in quodā templo dianeerat lucerna ex huiuſmodi lapide ſꝑ ardēſita vt nulla tēpeſtate: nullo imbre extinguipoſſet ſicut Iſid̓. refert. vnde pagani maximū ſue diane miraculū eſſe arbitrabātur.Ergo ſi hoc fieri pōt virtute nature in materia lapidea: ita vt nō ampliꝰ ignis ſuccēdatur nec vnqͣꝫ extinguat̉. quāto magꝭ fieri hoc pōt virtute dei in alia quacunqꝫ materia: vt .ſ. ignis īextīguibilis ꝑpetuo conſeruet̉. vn̄ Grego. dicit in libro mora. exponēs illud Iob. xx. Deuorabit eum ignis.Ignis corporeus qͥ nūc ſuccendit̉ vt vltracorporeis indigeat fomentꝭ: nec valet niſiſuccēſus eſſe: ⁊ niſi refotꝰ ſubſiſtere ac contra gehēne ignis cū ſit corporeꝰ ⁊ in ſemetip̄o reproboſ corporalit̓ exurat: nec ſtudiohūano ſuccēdit̉: nec linguis nutrit̉: ſꝫ datꝰ.ſemel durat inextīguibil̓ ⁊ ſuccēſiōe nō īdiget ⁊ ardore nō caret. Rō huiꝰ diuerſitatꝭeſt: qꝛ ignis iſte qͥ apud nos ē: qͥ lignis nutrit̉ ⁊ ab homīe ſuccēdit̉ eſt artificialit̓ ⁊ ꝑviolentiā in alienā materiā introductꝰ: ſꝫ.ignis ille lignis non indiget quibꝰ foueatur. vl̓ qꝛ ē in materia ꝓpria exiſtēſ: vl̓ ī materia aliena nō ꝑ violētiā ſꝫ ꝑ naturā a pͥncipio ītrīſeco. ſic̄ etiā accidit ī ſulphure. vn̄nō ē accēſus ab hoīe ſꝫ a deo qͥ illā naturāīſtituit. ⁊ hͦ eſt qd̓ d̓r Eſa. xxx. Flatꝰ dn̄i ſic̄.torrēs ſulphurꝭ accēdēs eā. ¶ Ca. XVIIypocrita aſſimilat̉ auricalcho. ¶ Prīo qꝛauricalchū ē alieni colorꝭ oſtētatiuū. hꝫ eī auro ſil̓em colorē: ſꝫ eiꝰ nō hꝫvalorē. Sil̓r hō hypocrita hꝫ qͥdē exteriuſapparētiā ſctītatꝭ: ſꝫ tn̄ nō hꝫ īteriꝰ exiſtētiam ꝟitatꝭ. vn̄ d̓r hypocrita ab hypos qd̓ ēſub: ⁊ criſis qd̓ ē auꝝ: qͣſi aliqͥd hn̄s ſub auro .i. ſub apparētia .ſ. ſub apparētia ſctītatꝭmaliciā iniqͥtatꝭ: Mat. xxiij. Vos qͥdē a foris appa. ho. iuſti ⁊cͣ. Tales abūdabūt ī fine mūdi in eccl̓ia qn̄ ml̓ti etiā deſcēdēt ⁊ d̓clinabūt a ꝟa ſctītate ad fictā religionem