Druckschrift 
De exemplis et similitudinibus rerum
Entstehung
Seite
90v
Einzelbild herunterladen
 

Liber ſecundus

bus cineribus fit vitrum ſicut nūc vtrūqꝫ admiſcet̉: ī fornace fuerit liquefacta ꝑfecte depurata cōtrabit ſubſtātie puritatem perſpicuitatē ꝓpter quā totalitera lumine penetrat̉. Sil̓r anīa per mundiciam puritatis ꝑſpicuitatē ſimplicitatis efficitur lucis diuine gr̄e pleniſſime ſuſceptiua: Apoca. xxj. Platee ciuitatis aurummundū tanqͣꝫ vitrū ꝑlucidum. Tertioqꝛ vitrū eſt imaginū vmbrarū rep̄ſentatiuum. nulla enim alia materia eſt ſic ſpecularis vt iſta. Vnde de vitro precipueficiunt̉ ſpecula. Hec autē rep̄ſentatio anīecōuenit tripliciter. Uno modo ẜm naturam: qꝛ ſcꝫ inter oēs naturas ſiue formasmaterie vnitas magis rep̄ſentat ipſa anīain ſe imaginem trinitatis: licet hec rep̄ſentatio ſit ẜm partē intellectualē que non eſtactus materie alicuiꝰ inqͣꝫtum hmōi. Vnde dicit̉ Gen̄. j. Faciamꝰ hominē ad imaginem ſil̓itudinē noſtrā. Sed adhuc aīaẜm naturā eſt rep̄ſentatiua alicuiꝰ vmbre:qꝛ vt dicunt Ph̓i. creata eſt in vmbra intelligentie. Alio modo cōpetit rep̄ſentatio anīe ẜm noticiā: qꝛ anima cognoſcitres exteriores: quidē ipſe res ſint inanīa: ſed ipſarū reꝝ imagines ſiue ſil̓itudines quas ip̄a anīa recipit ab eis. primoquidē in ſenſu: poſtea ī intellectu ꝑͤ abſtractionem intellectus agentis a fantaſmatibus. Un̄ Ph̓s dicit in. iij. de aīa. lapis eſt ī ītellectu: ſed eiꝰ ſpecies. Vnde quaſi ad modū ſpeculi vitrei eſt imaginuꝫ ſiueſpecieꝝ ſuo modo receptiua: licet aliter ſitin ſenſu aliter in intellectu: ꝯſequenseſt ip̄aꝝ reꝝ rep̄ſentatiua et cognoſcitiua.eſt etiā rep̄ſentatiua vmbraꝝ .i. naturaruꝫſpūaliū: quas niſi naturas ſenſibiles fantaſmata capit quodāmodo inumbratas. Tertio hec rep̄ſentatio imaginū cōpetit anīe ẜm gr̄am. Quia ſcꝫ aīa memoriam debet ſibi ſepe repreſentare imaginē .i.exempla virtutū vmbras vitioꝝ ꝓpriorum defectuū ad deſerendū: ſiue alienorūad cōpatiendū vl̓ corrigendū vl̓ vitandū.Quarto qꝛ vitrū eſt ſūme ductile ſic̄ liqͥdum. Tanta enī recipit ductibilitatē facile ad flatū artificis in formas varias etfiguras cōtrarias ſubito trāſformet̉. Aliqn̄ etiā corio tegit̉: aliqn̄ argenti more ſculpitur: ſicut Iſido. dicit. Sic anīa debet fieri ductibilis obedientiā: vt flatum: id

eſt ad inſtinctū: vl̓ mandatū dei vl̓ ſuperioris ſui moueat̉ trāſmutet̉ velocit̉ obſequatur. Et ſi diuerſa varia iniungātur alterius voluntate potiꝰ qͣꝫ ꝓpria tanqͣꝫcorio circūducat̉: argenti more quālibetſculpturam ſibi impreſſam .i. quodlibet iuxta normā ſibi traditā iuſſum ſuſcipiat etfirmiter teneat. Quinto qꝛ vitrū ſummefrangibile eſt eſt frigidū. Sic aīa peccatū calore charitatis extincto frigeſcit: eta qͥbuſlibet tentatiōibꝰ faciliter frāgitur.Sexto qꝛ vitrū ē reparabile niſi fuerit iterū liquefactū: qͣꝫuis antiqͥtꝰ dicat̉ aliquē ſciuiſſe vitrū fractū reparare malleationē. Un̄ phialam talē de vitro factā Tyberio ceſari: ip̄e artifex ī terrā ꝓiecit quā ruptam ſed malleo plicatā emendauit:quē ceſar decollari fecit: ꝯſiderans ſi tale ſic reparabile fabricet̉ aurū luto haberet̉: preciū alioꝝ metalloꝝ oīno perderet̉: hoc ē cōmune dictū: Quidā tn̄ alchimiſte dicūt pōt etiā hodie fieri vitrūmalleabile flexibile: puluere baſiliſciſi aſpergat̉ ſuꝑ ip̄m qn̄ liqueſcat in fornace. quod vtrū verū ſit ignoro. Sed ẜm pri dictū qd̓ eſt magis cōmune dicimꝰ:ſicut hodie vitruꝫ fractum non eſt raparabile niſi iterum liqueſcat: ita anima peccatum fracta non eſt reparabilis ad gratiam niſi liqueſcat per penitentiam. Septimo quia vitrum eſt omniū colorum ſuſceptiuū. Omni enim colore tingitur: vt hiacynthino vl̓ ſmaragdino: et omnes lapides imitatur ſcꝫ in colore: licet non in valore. Et ideo dicit Auicenna vitrū eſt inter lapides ſicut ſtultꝰ inter homines. Declinat enim ad omnē tincturam. Sic anīaad omnem fortunā vel ſtatuꝫ quem deusvult dare debet ſe humiliter īclinare ſanctorum colores: id eſt virtutes imitari: neccurare ſi hic ad ſtulticiaꝫ reputatur: quiaquod ſtultum eſt dei: ſapiētius eſt hoībꝰ.deridet̉ euim iuſti ſimplicitas ab hoībꝰ: ſꝫ Ca. IIInon deridetur a deo.Aaricia aſſimilatur onychino Primo aſpectum. Nam onychinus indicꝰ habet aſpectum ſil̓itudinē vnguis. Et vocatur onyx ſiue onychinꝰ: qꝛ greci vnguēonycē dicūt: ſic̄ dicit Iſido. Hꝫ enī colorēmixtū ad ſil̓itudinē hūani vnguis. In