Liber ſecundus
bus cineribus fit vitrum ſicut cū nūc vtrūqꝫ admiſcet̉: cū ī fornace fuerit liquefacta⁊ ꝑfecte depurata cōtrabit ſubſtātie puritatem ⁊ perſpicuitatē ꝓpter quā totalitera lumine penetrat̉. Sil̓r anīa per mundiciam puritatis ⁊ ꝑſpicuitatē ſimplicitatis efficitur lucis diuine gr̄e pleniſſime ſuſceptiua: Apoca. xxj. Platee ciuitatis aurummundū ⁊ tanqͣꝫ vitrū ꝑlucidum. ¶ Tertioqꝛ vitrū eſt imaginū ⁊ vmbrarū rep̄ſentatiuum. nulla enim alia materia eſt ſic ſpecularis vt iſta. Vnde de vitro precipue cōficiunt̉ ſpecula. Hec autē rep̄ſentatio anīecōuenit tripliciter. ¶ Uno modo ẜm naturam: qꝛ ſcꝫ inter oēs naturas ſiue formasmaterie vnitas magis rep̄ſentat ipſa anīain ſe imaginem trinitatis: licet hec rep̄ſentatio ſit ẜm partē intellectualē que non eſtactus materie alicuiꝰ inqͣꝫtum hmōi. Vnde dicit̉ Gen̄. j. Faciamꝰ hominē ad imaginem ⁊ ſil̓itudinē noſtrā. Sed adhuc aīaẜm naturā eſt rep̄ſentatiua alicuiꝰ vmbre:qꝛ vt dicunt Ph̓i. creata eſt in vmbra intelligentie. ¶ Alio modo cōpetit hͨ rep̄ſentatio anīe ẜm noticiā: qꝛ anima cognoſcitres exteriores: nō quidē ꝙ ipſe res ſint inanīa: ſed ꝑ ipſarū reꝝ imagines ſiue ſil̓itudines quas ip̄a anīa recipit ab eis. primoquidē in ſenſu: poſtea ī intellectu ꝑͤ abſtractionem intellectus agentis a fantaſmatibus. Un̄ Ph̓s dicit in. iij. de aīa. ꝙ lapisnō eſt ī ītellectu: ſed eiꝰ ſpecies. Vnde quaſi ad modū ſpeculi vitrei eſt imaginuꝫ ſiueſpecieꝝ ſuo modo receptiua: licet aliter ſitin ſenſu ⁊ aliter in intellectu: ⁊ ꝑ ꝯſequenseſt ip̄aꝝ reꝝ rep̄ſentatiua et cognoſcitiua.eſt etiā rep̄ſentatiua vmbraꝝ .i. naturaruꝫſpūaliū: quas nō niſi ꝑ naturas ſenſibiles⁊ fantaſmata capit quodāmodo inumbratas. Tertio hec rep̄ſentatio imaginū cōpetit anīe ẜm gr̄am. Quia ſcꝫ aīa ꝑ memoriam debet ſibi ſepe repreſentare imaginē .i.exempla virtutū ⁊ vmbras vitioꝝ ⁊ ꝓpriorum defectuū ad deſerendū: ſiue alienorūad cōpatiendū vl̓ corrigendū vl̓ vitandū.Quarto qꝛ vitrū eſt ſūme ductile ſic̄ liqͥdum. Tanta enī recipit ductibilitatē ꝙ facile ad flatū artificis in formas varias etfiguras cōtrarias ſubito trāſformet̉. Aliqn̄ etiā corio tegit̉: aliqn̄ argenti more ſculpitur: ſicut Iſido. dicit. Sic anīa debet fieri ductibilis ꝑ obedientiā: vt ꝑ flatum: id
eſt ad inſtinctū: vl̓ ꝑ mandatū dei vl̓ ſuperioris ſui moueat̉ ⁊ trāſmutet̉ ⁊ velocit̉ obſequatur. Et ſi diuerſa ⁊ varia iniungātur⁊ alterius voluntate potiꝰ qͣꝫ ꝓpria tanqͣꝫcorio circūducat̉: ⁊ argenti more quālibetſculpturam ſibi impreſſam .i. quodlibet iuxta normā ſibi traditā iuſſum ſuſcipiat etfirmiter teneat. ¶ Quinto qꝛ vitrū ſummefrangibile eſt cū eſt frigidū. Sic aīa ꝑ peccatū calore charitatis extincto frigeſcit: eta qͥbuſlibet tentatiōibꝰ faciliter frāgitur.Sexto qꝛ vitrū nō ē reparabile niſi fuerit iterū liquefactū: qͣꝫuis antiqͥtꝰ dicat̉ aliquē ſciuiſſe vitrū fractū reparare ꝑ malleationē. Un̄ phialam talē de vitro factā Tyberio ceſari: ip̄e artifex ī terrā ꝓiecit quānō ruptam ſed malleo plicatā emendauit:quē ceſar decollari fecit: ꝯſiderans ꝙ ſi tale ſic reparabile fabricet̉ aurū ꝓ luto haberet̉: ⁊ iō preciū alioꝝ metalloꝝ oīno perderet̉: ⁊ hoc ē cōmune dictū: Quidā tn̄ alchimiſte dicūt ꝙ pōt etiā hodie fieri vitrūmalleabile ⁊ flexibile: cū puluere baſiliſciſi aſpergat̉ ſuꝑ ip̄m qn̄ liqueſcat in fornace. quod vtrū verū ſit ignoro. Sed ẜm primū dictū qd̓ eſt magis cōmune dicimꝰ: ꝙſicut hodie vitruꝫ fractum non eſt raparabile niſi iterum liqueſcat: ita anima ꝑ peccatum fracta non eſt reparabilis ad gratiam niſi liqueſcat per penitentiam. ¶ Septimo quia vitrum eſt omniū colorum ſuſceptiuū. Omni enim colore tingitur: vt hiacynthino vl̓ ſmaragdino: et omnes lapides imitatur ſcꝫ in colore: licet non in valore. Et ideo dicit Auicenna ꝙ vitrū eſt inter lapides ſicut ſtultꝰ inter homines. Declinat enim ad omnē tincturam. Sic anīaad omnem fortunā vel ſtatuꝫ quem deusvult dare debet ſe humiliter īclinare ⁊ ſanctorum colores: id eſt virtutes imitari: neccurare ſi hic ad ſtulticiaꝫ reputatur: quiaquod ſtultum eſt dei: ſapiētius eſt hoībꝰ.deridet̉ euim iuſti ſimplicitas ab hoībꝰ: ſꝫ¶ Ca. IIInon deridetur a deo.Aaricia aſſimilatur onychino ¶ Primo ꝑ aſpectum. Nam onychinus indicꝰ habet aſpectum ⁊ ſil̓itudinē vnguis. Et iō vocatur onyx ſiue onychinꝰ: qꝛ greci vnguēonycē dicūt: ſic̄ dicit Iſido. Hꝫ enī colorē ꝑmixtū ad ſil̓itudinē hūani vnguis. In hͦ gͦ