Druckschrift 
De exemplis et similitudinibus rerum
Entstehung
Seite
14r
Einzelbild herunterladen
 

Prologus tertius

pla: ſed etiaꝫ de his ẜm aliquē ordinemin ea reducunt̉: puta de motu tꝑe lumīeet alijs cōſimilibꝰ reducunt̉ in celū. Similiter de impreſſionibꝰ aeris: vt grandīe:pruina: niue alijs quibuſcūqꝫ ſimilibusque ſpecialiter pertinere vident̉ ad aliqd̓elemētū. Et cōſimilis modus ſeruabit̉ etiāin illis ꝑtinēt ad aliqua corꝑa mixta: qꝛſil̓ vbi ponent̉ plantaꝝ ſil̓itudīes de frōdibus: floribꝰ fructibꝰ ſemībꝰ ītroducent̉exempla. Et ſic etiā fiet de alijs corꝑibꝰbuſcūqꝫ. Explicit ꝓlogus ſcd̓s: Incipit ꝓlogus tertius in quo habeturde ordine dicendorum.O tītia rerum inhoīe triplici virtute ꝑficit̉: vt dic̄Ph̓s .ſ. ſenſu: imagīatiōe rōne. ab ipſis exterioribꝰ rebꝰ prīo fit motꝰin ſenſu. ꝓpter quod Ph̓s dicit oīs noſtra ſcientia oritur a ſenſu .j. Poſterio.Ab ip̄o aūt ſenſu in actu fctō fit motus infantaſia ſiue imaginatiōe. Vnde idē ph̓usdicit. iij. de anīa: fantaſia eſt motus factus a ſenſu ẜm actu. Et licet Auicenna diſtinguat inter imaginationē fantaſiā dicens eas diuerſas potētias realiter diſtinctas: qꝛ fantaſia ẜm habet vltra imaginationē cōponit diuidit formas imaginatas: vt patet: cuꝫ ex forma imaginataauri forma imaginata montis cōponimꝰformā mōtis aurei quā nunqͣꝫ vidimꝰ. Ta quia iſta cōpoſitio apparet in alijsab homīe in quo ad hoc ſufficit virtꝰ imaginatiua: cui etiā hanc actioneꝫ attribuitAuerrōis in quodā libello quem fecit deſenſu et ſenſibilibus. Ideo vt alij dicunteadē potētia realiter ē imaginatio fantaſia. Ab ip̄a autē fantaſia ſiue fantaſmatibus virtutē intellectus agentis ꝑficiturintellectus poſſibilis ad actū intelligēdi.Unde Ph̓us dicit. iij. de anima: eſtintelligere ſine fantaſmate. Ipſe autem intellectus ab vno in aliud diſcurrens ſiueex principijs ꝯcluſiones eliciēs: ſiue cōcluſiones in principia reſoluens vocat̉ adquā ſcientiā ꝑtinet: ſicut Ph̓s dic̄ in finelibri Poſteriorū: oīs ſcientia in rōe eſt. Ut igitur in exēplis ponendis ẜm p̄fatum humane cognitiōis ordinē ꝓcedamꝰ:primo ponenda ſunt exempla de ſenſibilibus. ſecundo de imagīabilibus. tertio de

de rationabilibꝰ. Sed de exemplis ſenſibilium corporū adhuc eſt diſtinguenduꝫ: qꝛquēdā ſenſibilia corpora ſūt ſimplicia .ſ. cōponunt̉ ex alijs corꝑibus ſic̄ elemētaet corpora celeſtia: qͣꝫuiſ in ſe habeāt aliascōpoſitiones vt materie forme accidētiset ſubſtantie huiuſmodi. Quedā ꝟo ſenſibiliū corporū ſūt cōpoſita ex ipſis elemētis. Et iſta adhuc diſtinguūt̉: qꝛ q̄dā ſuntinanīata vt mineralia vt ferrum: es lapides: alia hmōi. Quedā ꝟo ſunt aīataadhuc diſtinguunt̉: qꝛ quedā ſūt animatatantū aīa vegetabili vt plantē. Quedā vlteriꝰ anīa ſenſibili vt animalia bruta quediſtinguūtur in natatilia que ſūt in aqua:et greſſibilia ſiue reptilia que ſūt in terraet volatilia in aere volāt. Quedam vltērius animata ſūt anima rationali vt homines Circa imagīabilia quoqꝫ eſt attēdēdum qꝛ quarundā rerū imagines ſeu fantaſmata intuemur dormiētes ſiue ſomniātes. Quedā vero miꝝ ꝑcipimꝰ vigilantesquēadmodum ꝓphete etiā vigilando habuerunt imaginarias viſiones. Rationabilia aūt vocari poſſunt ſiue illa ex rōneſtatuūtur ſicut ſūt leges iura: ſiue ea quea ratione ꝓducunt̉ ſicut ſunt artificialia.Eſt enī ars recta ratio factibiliū vt Ph̓sdic̄ ī Ethicꝭ. ſiue etiā illa a rōe regulāturvt mores humana opera. Quia igit̉ deom̄ibus p̄dictis exempla ſunt inducendatotū hoc p̄ſens opus in decē diſtinguiturlibellos. In quoꝝ primo ponent̉ exemplade corporibus ſimplicibꝰ ſcilicet de elemētis corporibus celeſtibus etiā de aliqͥbus alijs que aliquo ſpeciali ordinē in eareducūtur. In ſecundo ponētur exemplade corporibus mineralibus: ſcilicet de metallis etiā de lapidibus. In tertio ponētur exempla de vegetabilibꝰ .i. de arboribus plantis. In quarto ponētur exēplade natatilibus volatilibꝰ .i. de piſcibuset auibus. In quīto ponentur exempla deanimalibus terreſtribus .i. que gradiūturvel reꝑtant ſuꝑ terrā. In ſexto libro ponētur exempla de hoībꝰ. In ſeptimo de imaginibus ſomniorū viſionum. In octauovero libro ponētur exempla de legibꝰ. Innono ponetur exempla de artificialibus.In decimo ſiue vltimo libro ponent̉ exempla introducent̉ de humanis actibusmoribus. In ſingulis aūt p̄dictis decē li-

a 2