Fen IIIIIDe fractura adiutorii
oꝑiat̉ cū puluillis infuſis ī oleo: et cibet̉infirmꝰ ⁊ curet̉ cū eo quod ſedat apa calidū ⁊ reſupinet̉ ſuꝑ latꝰ qd̓ leue ē ſuꝑ ip̄m.¶ Ponit curā. ⁊ dicit ſic: ꝙ ſi inclinatio coſte fuerit ad interiora: ⁊ ſignificāt talē inclinationē accidētia pleureſis:tūc reſtauratores nō audēt curare ip̄am ꝓpter defectumingenij: qm̄ talis curatio ē difficilis abſqꝫ vētoſis: ⁊ ex vētoſis timet̉ ꝙ aggreget̉ materia pl̓ima: ⁊ ē timor ne apoſtemet. Et ſi expellas iſtas vētoſas ſiue curas: ⁊ nō retineas eas: nō ē malū. Sed ꝗdā medici qn̄qꝫ cibāt infirmū cibis inflatiuis vt inflet̉ veter infirmi: ⁊ inflatio comprimatfracturā ad exteriora: ⁊ talis cura qͣꝫuis ſit de illis a ꝗbusnō ſit excuſatio: eſt tn̄ magna cā vt accidat ap̄a. Et ſubditꝙ quidā ſapiētū dixit ꝙ oꝫ vt locꝰ fracture cooꝑiat̉ cū lana infuſa in oleo calido: ⁊ ponant̉ puluilli ī eo vacuo qd̓eſt inter coſtas vt ligatura fiat eqͣlis ſicut narrauimꝰ ī pectore. deinde ponat̉ ligamētū ſicut ponit̉ ī patiēte pleureſim ſcd̓m qͣntitatē cōueniētē. ⁊ ſi res vehemēs .i. fracturavehemēs opp̄ſſit vocē ⁊ os pūgit velamē pūctura ledēte:tūc oꝫ vt ſcindat̉ cutis ⁊ diſcooꝑiat̉ illud qd̓ diſcooptū eſtde cōſta. deinde ponat̉ ſub coſta inſtrumētū qd̓ ꝯſeruat ſiphac. Et incidant̉ cū facilitate oſſa q̄ pūgūt ⁊ exire facieꝫ.deinde ſi nō accidit ap̄a calidū aggregent̉ ſciſſure ⁊ medicent̉ cū vnguēto. ⁊ ſi accidit ap̄a calidū cooꝑiat̉ cū puluillis īfuſis ī oleo: ⁊ cibet̉ īfirmꝰ: ⁊ curet̉ cū eo qd̓ ſedat ap̄acalidū: ⁊ reſupinet̉ ſuꝑ illud latꝰ qd̓ eſt leue infirmo.Cap̄. viij.¶ De eo qd̓ accidit ſpōdilibꝰ de fractura.Nquit paulꝰ: Rotūditatibꝰ ſpondiliū accidit qn̄qꝫ attritio: ſed fractura paꝝ accidit: et tūc minuit̉ ſiphac: ⁊ nuche: et nucha ipſa: ⁊ cōicant eisambabꝰ nerui in nocumēto: et ſequit̉ eavtraqꝫ mors ſi accidat illud ſpōdili colli.et ꝓpter hoc oꝫ vt p̄mittamꝰ ſermoneꝫ ⁊enūciemꝰ ꝑditōem factā. Et ſi ē poſſibilevt p̄ſumamꝰ et auferamꝰ os ledes cū ſciſſione: tūc illud ē. et ſi nō: oꝫ vt viſitemꝰ eoscuꝫ regimine qd̓ ſedat ap̄ata calida. Et ſiremanet aliꝗd ex ꝑtibꝰ eminētibꝰ ſpondilis ex qͣ ſūt qͥ noīant̉ ſpine. Nā illud qd̓cadit velociter ſub dies cū volumꝰ eiꝰ cōminutionē: qm̄ illud qd̓ cōiūctū ē mouet̉et ſeꝑat̉ a loco ſuo: tūc oꝫ vt auferat̉ illudſcindēdo cutē exteriꝰ: deīde aggreget̉ cūſutura ⁊ admīſtret̉ ī eo curatio īcarnatīa.¶ Poſito caº de fractura coſtarum: ponit caᵐ de fracturaſpōdiliū. ⁊ duo facit. qꝛ pͥmo pōit curā fracture ſpōdiliū.ſcd̓o ponit curā qn̄ frāgit̉ os ab albuthil. ſcd̓a ibi: Et frangit̉ os albuthil. Dicit ſic de pͥma ꝑte: ꝙ Paulꝰ dixit ꝙ rotūditatibꝰ ſpōdiliū qn̄qꝫ accidit attritio: ſed fractura parū accidit ſpōdilibꝰ: tūc minuunt̉ ſiphac ⁊ nucha: ⁊ ledūt̉nerui: ⁊ aduenit mors. Et ſi accidit fractura ſpōdilibꝰ coli tūc oꝫ vt p̄ſumamꝰ ⁊ p̄mittamꝰ ꝓductionē infirmi. et ſi ēpoſſibile vt auferamꝰ os ledēs cu ſciſſiōe: tūc illa ē cura: ⁊ſi nō: tūc viſitemꝰ infirmū cū eo qd̓ ſedat ap̄a calidum. Etſubdit ꝙ ſi remanet aliquid de ꝑtibus eminētibꝰ ſpōdiliūtūc equa. ⁊ ſi ē aliꝗd cōminutū tūc oꝫ vt ſcindat̉ ⁊ extrahatur os cōminutum. deinde aggreget̉ ſciſſura ⁊ adminiſtret̉ curatio incarnatiua. ¶ Deinde cum dicit:
¶ Et ſi frāgit̉ os alkaeil in inferioreē ꝑtealchatim: et alohoſos: tūc intromittaturdigitꝰ index ſiniſtre manus ī anū: et equetur os fractū cū eo ⁊ cū manu altera ẜm ꝙpoſſibile ē. ⁊ ſi ſenſerimus os fractū iā ſeparatuꝫ eē: tūc oportebit iteꝝ vt auferat̉cū ſciſſiōe ſicut diximus: deinde adminiſtret̉ ligamentū quod cōuenit ano et curatio conueniens ei.¶ Ponit curā qn̄ frāgit̉ os ani. ⁊ dicit ſic: ꝙ qn̄ frangit̉ osallraeīl .i. os exiſtēs in ꝑtibꝰ inferioribꝰ ani: tūc intromittat̉ digntꝰ index ſiniſtre manꝰ in anū: ⁊ equet̉ os fractū ẜmꝙ eſt poſſibile. ⁊ ſi ſenſerimꝰ os fractū iā ſeꝑatū eſſe tūc oꝫiteꝝ vt auferat̉ cū ſciſſiōe. deinde adminiſtret̉ ligamētuꝫqd̓ ꝯuenit ⁊ curatio ꝯueniēs.¶ De fractura adiutorij.Capitulum.S adiutorij cū ſpargit̉ ẜm plurimū nō declinat niſi ad exteriora:qͣre oꝫ vt tu facias illud qd̓ oꝫ fieriin reditiōe fracture eius ſicut ē ẜm ꝙ ſciuiſti: ⁊ tāge ipſā manu tua: et equa eqͦtiōevltima: ⁊ liga eā cū ligamēto aſcēdēte etiam vſqꝫ ad hūeꝝ: ⁊ ſtringe cū eo ſi ē ꝓxīailli. deīde ligamēto cōi ẜm ꝙ ſciuiſti etiāvſqꝫ ſub cubito ſi fuerit fract̉a ꝓpinqͣ cubito. poſtea liga ipſā ligamēto tertio aſcēdēte ab inferiori vſqꝫ ſuꝑius. ⁊ ſuſpendemanū angulariter ne multiplicet̉ eius ſuſpēſio extēdēdo: qm̄ ē malū. ⁊ melius ꝗdēeſt vt ſtringat̉ adiutoriū ad pectus ẜm angularitatem in cubito vt nō moueatur: ⁊ꝓprie qn̄ fractura eſt prope cubitum.¶ Ponit caᵐ de fractura adiutorij. ⁊ diuidit̉ in ꝑtes tot qͦtponit regulas de fractura adiutorij: ꝑtes erūt note legēdolr̄am. Dicit ſic de pͥma ꝑte: ꝙ os adiutorij cū frāgit̉ ſcd̓umplurimū nō decliuat niſi ad exteriora. qͣre oꝫ vttu medicefacias redire fracturā. et tange fracturā: ⁊ equa eā manutua eqͣtiōe bona ⁊ vltima: ⁊ liga eā cū ligamēto aſcēdētevſqꝫ ad hūeꝝ: ⁊ ſtringe cū eo. deinde liga alio ligamentocōi vſqꝫ ad cubitū. poſtea liga ligamēto tertio aſcēdēte abinferiori ad ſuꝑiꝰ: ⁊ ſuſꝑēde manū angulariter ad colluꝫ:et ne multū ſuſpēdat̉ extēdendo: qm̄ eſt malū. ⁊ meliꝰ ꝗdēeſt vt adiutoriū ſtringat̉ ad pectus ſcd̓m angularitateꝫ incubito vt nō moueatur: ⁊ ꝓprie qn̄ fractura eſt prope cubitum. ¶ Deinde cum dicit:¶ Ergo pone ſuꝑ ligamenta: aut aquā etacētū: aut aquā ſolā ſi fractura adhuc nonap̄at̉ ⁊ fac ipſā ex lino cuiꝰ latitudo ſit qͣtuor digitoꝝ nō plꝰ. Et ſi iā ſuꝑuenit ei ſpaciū ⁊ ap̄a ē. tūc pone ipſā ex lana et ablueipſā ī oleo ſi tibi poſſibile ē: ⁊ ſi nō fueritaliꝗd ꝓhibēs nō ſoluas vſqꝫ ad ſeptē: etqd̓ ē pª eos vſqꝫ ad decē: tūc ſolue et liga