Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
137v
Einzelbild herunterladen
 

Fen.IIIII.De Fractura cranei

nis accidat putrefactio de fcā eſt mētio: hoc āt ē poſſibile .ſ. dato ꝑueniat̉ ad fiſſurā inciſiōe carnis ēcutis: tn̄ fiat putrefactio dicta altero duoꝝ modorūaūt qꝛ fiſſura accn̄s oſſi ē ꝑua ꝓpter cuiꝰ ꝑuitate accidit vtin ipſa aggreget̉ hūiditas putrefiat: ſed ſolidat̉ cumregenerat̉ pͥorus factꝰ a natura: vn̄ ibi ſufficit ſola medicatio aꝑatis facti ī carne cute: precipue hoc accidit qn̄corpꝰ in quo hoc accidit ē bonoꝝ chimoꝝ ſuꝑfluorūnec in qͣꝫto nec ī qͣli. In fiſſura autē magna aūt ꝓfunda illud eēt pol̓e. hoc aūt eſt pol̓e fi medicamine apatisfacti in carne cute accideret fieret putrefactio in oſſetūc enī facta detectiōe carnis cutis apparebit fiſſura fcāin oſſe: vn̄ tūc medicꝰ ītēdit ad curationē fracture oſſis: ēt hūiditas poterit exteriꝰ exalare: ꝓpter qd̓ illa accidētia de quibus loquit̉ ſtatim: poſtea contingeret anteqͣꝫmedicus intēdat ad curationē fracture. Et accidūt ante ſanioſitatē aūt pꝰ ipſaꝫegritudines male ex febribꝰ tremore etdeſtructiōe ratiōis alijs: quare ē neceſſariū vt findat̉ multotiēs ꝗdem ſigni ficat locū īfirmꝰ ipſe tangit ipſuꝫ omnihora: hoc ꝓprie: tūc ꝗdem ē neceſſarium vt redeat vulnus ad diſpōneꝫ ſuam. Nūc docet qͣle nocumētū in generali cōtigeret ex ignorātia fracture occulte ꝓpter quā negligit̉ curatio eiꝰ: ꝗaſcꝫ accidit inde putrefactio ſub oſſe. Docet ēt qualia accidētia in ſpāli cōtingūt. que accidētia ſequūt̉ putrefactionem factā ſub oſſe dicēs. Et accidūt ante ſanioſitatē .i. ante talē putrefactionē: aut poſt ipſā egritudines male cetera accn̄tia peſſima mortalia ſicut feb. deſtructionis et tremor. Febris accit ꝓpterea qꝛ illa putrefactio fit īmēbro nobili ſicut ſuꝑ pāniculū tegentē cerebrū cōicat corde: ad putre factionē aūt in mēbro nobili cōicātecorde cōſeꝗt̉ febris ⁊cͣ. Accidit aūt tremor d̓ſtructionis ꝓpter nocumētū qd̓ ꝑuenit ad cerebrū ex putrefactione fit aut facta ē ſuꝑ pāniculū tegētē cerebrū: ꝓpter ſimilē rōnē accidūt aliqn̄ accn̄tia mala peſſima de ꝗbusfiet mētio infra ſic ut ſcotomia ap̄a ſil̓ia accn̄tia. Et qn̄qꝫēt ꝓpter paſſionē fcām ad ſtōm accidit vomitꝰ colere. qꝛſupple vt ꝓhibeat̉ aduētꝰ iſtoꝝ accn̄tiū ē nec̄iū vt findatcaro cutis detegat̉ fractura oſſis vt poſſit fieri curatiofracture oſſis ẜm modū de quo fiet mētio. Et ſubdit Aui.Et multotiēs ꝗdē ſignificat: qͣſi vult dicere Aui. ſolum ſignificat̉ ſit vel fiet putrefactio ī oſſe qn̄ negligat̉curatio fracture ex accn̄tibꝰ cōſequūt̉ in ꝓceſſu de quibus fcā ē mētio. Ueꝝēt multotiēs ſignificat̉ fractura oſſiꝫex īdicio patiētis: qm̄ tāgit ip̄ꝫ qͣre hora dicet doleoſentio leſionē: iſta ē vna ex ſignificatiōibꝰ ꝓprijs curationis fracture oſſis capitis. Un̄ qͣꝫuis medicꝰ cur et ap̄a ſcm̄in carne cute: tn̄ ceſſat leſio. remanere ꝓpter fracturam remanet: tūc necͣiū ē vt valeat curatio ap̄atisqd̓ ē ī carne cute vt redeat vulnꝰ ad diſpoſitiōeꝫ ſuaꝫ .i.vt vulnꝰ redeat ad diſpoſitionē in qua dꝫ ad hoc vt curetur fractura oſſis. Et iſta ꝗdē diſpō ē vt .ſ. īcidat̉ caro cutis ad hoc vt fractura ſit detecta manifeſta poſtmodūdꝫ curari fractura ẜm modū poſt dicet̉. Et ex Aui.vult hr̄e niſi ſufficit qn̄ ē fractura ī oſſe: occupari incuratiōe apatis carnis cutis exterioris: īmo oꝫ ꝓcederead fracturā. Si ignorat̉ fractura fiat occupatio ī curatiōe illiꝰ tūc fiet curatio īmo accidet error. Et ꝓptereavt īferiꝰ ip̄e īfert ē necͣiū p̄cognoſce̓ qn̄ fractura ē detecta ẜꝫ mōꝫ cognoſcit̉ ex oſſis fractura. Et iſtd̓ vult Aui.hr̄e ex iſtis v̓bis dicit. Deinde cum dicit. Et vt curet̉ fractura oportebit vt findatur a cute quātitate qua retineat̉ in

ea virꝰ ī hoc neqꝫ aliō oꝫ .n. vt retineatur virꝰ niſi fueris ſecurꝰ de additiōe ap̄atis īueneris ap̄a ruptū apꝑeat fractura vna. Qn̄qꝫ .n. accidit īde error magnꝰputat̉ .n. ſit fractura niſi illa. In ꝑte iſta on̄dit Aui. errorē accidit ex ignorantia fracture abſolute ꝓpter occultationē eiꝰ qꝛ fiſſura aliqn̄accidit ī carne cute: tūc frāgit̉ craneū. Nūc on̄dit erroreꝫ accidit aliqn̄ ex ignorātia fracture oīo: ſꝫ ex ignorātia fracture ẜm ſui totū. aliqn̄ ē fractura ſolū apparet ad ſenſuꝫ ẜm aliqͣꝫ ſui ꝑtē: qꝛ in carne cute ē fcā aliqua īciſio etiā fiſſure: vn̄ fracture ī oſſe ē apparēs ẜm aliquā ſui partē ⁊c̄. Medicus putat ſufficiat fiſſura illaē in carne cute: ꝓpterea qꝛ putat ſit ampliꝰ fiſſurain oſſe niſi illa apparet ad ſenſū. nūc āt ī aliqn̄ acciditerror magis: ꝓpterea qꝛ fiſſura ē ſolū ī illa ꝑte cranei apparet ad ſenſū: īmo ē ſatiꝫ maior celata ſub cute carne. Si medicꝰ ampliatorificiū ita vt detegat̉ fractura ſufficiēter errabit: ꝓpter eaᵇ qꝛ ꝑfecte poterit virꝰ etſordes mūdificari: vn̄ retinebit̉ defluet īteriꝰ ſub oſſe etaccidet putrefactio ī oſſe ſuꝑ pāniculū tegētē cerebrum ſic iſte error differt apriore: pͥor error ꝯtīgit ab ignorātia fracture: ꝓpterea qꝛ nullo apparet ad ſenſū cuꝫ ſit ſciſſa cutis neqꝫ caro: ſꝫ iſte error accidit: qꝛ nullo fractura apparet: nec qꝛ caro cutis ſit ſciſſa: ſꝫaccidit qꝛ fiſſura fcā ī carne cute ē ſufficiēs ita vt ſufficiēter ſit detecta fractura. putat .n. multotiēꝫ medicꝰſit ibi fractura āplior niſi apparet: ſic putat ſufficereillā fiſſurā: tn̄ v̓o ſufficiat ꝓpter cām dictā: ſꝫ oꝫ ampliꝰ detegere ne ī carne remaneat aliꝗd virꝰ vel ſordicier p̄miſſo ē facile ītelligere qd̓ Aui. dicit īcipiēs pͥº on̄de̓cāꝫ ꝑꝑ quā ad curatione fracture oꝫ ip̄ꝫ d̓tegi a carne cute: ex on̄dit poſtea errorē aliqn̄ circa cōtingit. Dicit vt fractura curet̉ oꝫ vt findat̉ a cute ⁊cͣ. Qꝛ vult dicere Aui. ſi dꝫ curari fractura oꝫ vt findat̉ cutis caro detegat̉ ꝑſcē ī tāta quātitate vt libere poſſit virꝰ ſordicies ad extra ꝓflue̓ retineri ī ip̄a: reddit cāꝫ iſtiꝰdicit: oꝫ .n. vt retineat̉ virꝰ: qꝛ retētio virꝰ ē vtvirꝰ penetret defluat ad īferiora: at ē putrefactiōisoſſis paniculoꝝ cerebri alioꝝ maloꝝ accn̄tiū de ꝗbuspͥus facta ē mētio de ꝗbꝰ ēt fiet mētio. Subdit poſtea: niſi fueris ſecurꝰ de additiōe ap̄atis īueneris apa ruptuꝫ apꝑeat fractura vna. Circa quā ꝑtē ītellige iſte exceptio refert̉ ad illd̓ qd̓ dixit: opꝫ .n. vt retineat̉virꝰ: qm̄ ī nullo vulne̓ oꝫ virꝰ retine̓: ſꝫ ī qͦlꝫ oꝫ vt extra defluat mūdificet̉: ſꝫ refert̉ ad illd̓ qd̓ pͥº dixit. Et vt curet̉fractura oꝫ vt findat̉ a carne cute ⁊c̄. vult .n. dice̓qd̓ ſubdit niſi on̄dere ī ꝗbꝰ caſibꝰ excipit̉ .ſ. ī eis ad curatiōeꝫ fracture ē necͣiuꝫ īciſionē facere ī cute carneEt duos vr̄ pone̓ caſus ī ꝗbꝰ ē necͣiū īciſionē face̓ ī cute carne. pͥmū caſū tāgit dicit niſi ueriꝫ ſecurꝰ de additiōe apatis. 2ᵐ caſū tāgit dic̄. Et ſi īuenerꝭ ap̄a rupti⁊cͣ. Primꝰ caſus quē vult tāgere. Aui: ē dꝫ fieri īciſiocutis carnis ī fractura cranei niſi fueris ſecurꝰ de additiōe ap̄atis .i. niſi fueris ſecurꝰ ap̄a oriat̉ nec eueniatvel ī pānicul̓ cerebri vel ī ip̄o cerebro: ītelligit ēt deqͦlꝫ accn̄te malo: qͣre vult dice̓ Aui. ſi tu fueris ſecūrus accidat aliqd̓ accn̄s malū: tūc pōt abſqꝫ īciſionecarnis cutisᶠ ꝑtrāſire ī curatiōe fracture. Sꝫ aliꝗsq̄ret qn̄ cōtīgit abſqꝫ īciſiōe cutis carnis ſit pol̓e curare fracturā abſqꝫ aduētu alicuiꝰ accn̄tis mali. Dd̓meſt ē pol̓e altero duoꝝ modoꝝ: aut .n. hoc ē pol̓e: ꝗaiſſura ſcā ī craneo ſic ē parua in ea timet̉ de aggregatiōe hūiditatis īter ꝑtes oſſis penetratiōe ipſiꝰ ad medullā ſic ut ſupra dcm̄. ē. Aut ē pol̓e ex curatiōis diſpōnis fracture oſſis ex diſpōne vlceris vel vulneris .ſ