Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
113r
Einzelbild herunterladen
 

IIIque currūt curſu eorū I3Tractatus

Scd̓o oſtēdit qͣre eſt alie diſpoſitiōes accidentes in eisſunt moleſtiores difficiliꝰ remouentur qͣꝫ accidenteꝫ inalijs mēbris ſcd̓a ibi. Et qn̄ ex eisᶠ vulneratꝰ eſt ap̄atur.Prima ꝑs diuidit̉ in duas. In pͥma parte ipſe on̄dit queaccn̄tia ſunt apta cōſeꝗ ad vulnera facta in mēbris neruoſis vulnera iſta ſunt moleſtiora qͣꝫ facta in mēbris carnoſis. in ſcd̓a ꝑte on̄dit ipſe ex ꝗbꝰ maxime aduenit nocumentū vulneribus neruoꝝ. ſcd̓a ibi. Et qn̄ ap̄ant̉ neruique ſunt eis ſil̓ia. Prima in duas. in pͥma ꝑte on̄dit accidentia ſunt apta cōſequi ad hec vulnera fcā ī neruispter que ſunt ſuſpecta moleſta. ſcd̓o quod dixerat aptaad vulnera facta i chordis in lacertis ẜm partē neruoſam. ſcd̓a ibi. Et ſil̓r eſt diſpō vulnerū chordaꝝ. Prima īduas. pͥmo oſtēdit accn̄tia ſunt grauiora peiora apta ſunt conſeꝗ ad hec vulnera fcā in neruis. ſcd̓o on̄dit oſunt accn̄tia ſunt ita moleſta eoꝝ ſunt apta conſeꝗad ipſa. ſcd̓a ibi. Et faciliores eoꝝ diſpōnes. In pͥma ꝑiedicit Aui. Neruis ꝓpter vehemētiā ſenſus ⁊cͣ. Et iſtd̓ dictū eſt idē cuꝫ illo qd̓ dcm̄ eſt in tegni a Gal̓. Nerui .n. ettenantos pūctura ꝓpter pl̓m ſenſum eoꝝ parati ſūt aduocare ſpaſmū: ꝓpter hoc cōtinua eſt ꝑticula ad pͥncipiū parata ē aduocare ſpaſmos. Iuxta quā partē eſt ītelligēdū qd̓ Aui. ī hac ꝑticula duo inſinuat. Unū ē ſūtaccn̄tia moleſta praua ſunt apte cōſeꝗ ad vulnera fcāin neruis. Secūdū ē ꝓpter ꝗd eſt illa accn̄tia ſūt apta cōſequi ad vulnera neuoꝝ: quis ēt eſt modus ẜꝫ quētalia accn̄tia ꝯſequunt̉: accn̄tia ꝗdem que ſunt moleſtaſunt apta cōſeꝗ ad hec vulnera ſunt maxime tria .ſ. dolorvehemēs valde ſpāſmus ꝑmixtio rōnis. Qd̓ dolo:vehemēs valde ſit addēs moleſtū apparet: qꝛ eſt aptūvirtutē ꝓſternere: tum ēt qꝛ dolor ē ap̄atis in loco ſicutdictum ē pͥus. Sil̓r ſpaſmꝰ ſit accidēs moleſtū manifeſtū eſt: qm̄ ſpaſmꝰ eſt egritudo in ꝓhibet̉ operatio anhelitus que ē neceſſaria in vita: ſpaſmꝰ in toto non accidit abſqꝫ leſiōe pͥncipalis mēbri qd̓ eſt cerebrū: leſio autēmēbri pͥncipalis eſt ſuſpecta moleſta: ſil̓r ēt ꝑmixtionis qd̓ ſit accidēs moleſtuꝫ eſt manifeſtū: eniꝫ contīgitabſqꝫ veniēti magna leſiōe facta ẜm cerebrū ꝑꝑ qd̓ vulnera neruoꝝ apta ad illa accn̄tia ſunt. ſuſpecta ſuſpitioſa. hinc ē eorū curatio diuerſificatur a curatione vulnerū fiunt in mēbris carnoſis. qꝛ ad ipſa eſt aptitudo vt ſuꝑueniāt accn̄tia moleſta magis qͣꝫ ſit vulnus alterius mēbri: hinc ē oꝫ eis attendere pͥmo ad curationeꝫque ē ꝓhibere vulneri ſuꝑ aduētū illoꝝ accn̄tiū. ſicutapparet de inge. ſani. Qn̄ ē cōpoſitio duoꝝ morborumopꝫ pͥmo ītendere ad id qd̓ ē moleſtius ſuſpicioſiꝰ:pterea: qꝛ hec vulnera ſunt apta cōſeꝗ acn̄tia ſuſpecta ettimoroſa: hinc ē in eis opꝫ intendere pͥmo ad curationē vulneris vn̄ vulnus: ſed ad curationē ꝓhibet ſuperuentū illoꝝ accn̄tiū. Sed in vulneribꝰ carnoſis: qꝛnon timemꝰ ſufficit curatio que debetur vulneri vn̄ vulnus eſt. Scd̓o Aui. īſinuat modū ẜꝫ quē hec accn̄tiaſequūt̉ vulnus factū in neruo ꝓpter quid: inſinuat idAui. dicit: ꝓpter vehemētiā ſenſus eoꝝ cōtinuationeꝫ eoꝝ cuꝫ cerebro. Sed aduertēdū eſt vehementia ſenſus eſt vt veniens dolor accidat in vulneribusneruoꝝ. ſicut apparet pͥmo de accn̄ti morbo. Quanto mēbrū eſt magis ſenſibile tāto multiplicat̉ in ipſo paſſio a nocitiua. Quāto aūt auget̉ magis paſſio in membro ſenſibili tanto fortiꝰ vel vehemētius ītendit̉ dolor. Etpropterea accidit in vulneribꝰ neruoꝝ ſit maximꝰ dolor ꝓpter vehementiā ſenſus in neruis: a pluribꝰ auctoribꝰ medicine ponatur neruꝰ eſſe pͥncipale organumtactꝰ mediāte quo diffunditur ſenſus tactꝰ ipſius nerui. Sed ſpaſmi ē dolor ipſe vehemens: ēt cōtinuatiocum cerebro: dolor ꝗdē vehemēs facit ad ꝓuocādū ſpaſmum ꝓpter duo. Primo qꝛ vehemēs dolor ē maximaapatis in neruo: aūt .ſ. ap̄a factū in neruo ex ſpaſma-

tiōis ꝑꝑ cōtractionē accidit ī neruo repletione apante.Scd̓o dolor ē aduētꝰ ſpaſmi ꝓpter qd̓ ex dolore accidit neruꝰ fugit reꝫ ledētē refugiēs cōtrahitur ī ſeipſo adqd̓ ꝯſeꝗt̉ ſpaſmꝰ in mēbro. Cōtinuatio aūt neruoꝝ cuꝫcerebro facit ad hoc vt paſſio attingat vſqꝫ ad cerebrū: etqꝛ cerebro cōicant oēs nerui ipſo patiēte accidit paſſioperuenit vſqꝫ ad oēs neruos ex quo cōtingit ſpaſmus ſolū euenit in lacerto illius mēbri: veꝝ ēt in lacertistotius corꝑis: vn̄ totū corpꝰ ſpaſmat̉. Permixtio ētnis accidit ꝓpter cōtinuitatē nerui ad cerebrū ex continuatiōe aptitudo ē vt cerebrū patiatur ad ipſū ꝑueniat de nouo ex neruo aliqͣ maͣ vaporalis fumoſa cal̓a excaliditate cuiꝰ accidit in cerebro rōneꝫ ꝑmiſceri: p̄cipueex aduētu eiꝰ ad vētriculos qͣꝫtum fit ex doloris vehemētia in neruo cal̓m ap̄a ad qd̓ febris cōſeꝗtur: tūc enimpter cōtinuationē nocumēti ad cerebrū accidit rōne ꝑmiſceri. Subdit āt poſtea Aui. Et multotiēs perducit adſpaſmū. In quo Aui. ēt inſinuat aliū modū ẜm quē ī vulneribꝰ nerui ē aptitudo vt ꝑueniat ſpaſmꝰ. Sed vt ītelligatur illud qd̓ hic dicit Auicē. ēt quod dictum eſt priuseſt hic dubitatio ꝗs ſit ſpaſmꝰ iſte conſeꝗtur ad vulnerafacta in neruis. ſcd̓o ē dubitatio ꝓpter ꝗd potiꝰ conſeꝗturſpaſmꝰ ad hec vulnera qͣꝫ ꝑaliſis: nunꝗd aliqn̄ poſſitſeꝗ paraliſis. Ad pͥmū dubiū aliꝗs dicet: videtur iſteſpaſmus ſit de repletiōe: qꝛ cura ipſiꝰ ē per eūonē hūiditatis cōtente in neruo. Et ipſiꝰ vr̄ eſſe retentio hūiditatis virulēte in neruo: talis aūt ſpaſmꝰ vr̄ ſpaſmusrepletiōe. In oppᵐ argr̄: qꝛ iſte ſpaſmꝰ eſt accidens intoto: videt̉ pol̓e ſubito oēs nerui repleantur exhumiditate cōtenta in loco vulneris p̄cipue illa humiditas modica ſit que vr̄ poſſe ſufficere ad replendumoēs neruos: qꝛ iſte ſpaſmꝰ vr̄ de repletiōe. Propterea ponitur ꝗnta particula afforiſmoꝝ: ſpaſmus ſuper ueniēs vulneri ē mortale: nūc aūt ſpaſmꝰ ꝗpōiturmortalis non ē ſpaſmꝰ de repletiōe: ſed ſpaſmꝰ eſt de inanitione ponit̉ eſſe mortalis: quare iſte ſpaſmuꝫ ſequit̉vulnera facta in neruis ſit mortalis videtur eſſe derepletiōe. Dd̓m eſt ad hoc: ad cuiꝰ ſol̓oneꝫ opꝫ videreẜm quē modū cōſeꝗtur ſpaſmꝰ vl̓is in toto ad vulnus factum ī neruo: lꝫ de hoc aliꝗd tactū ſit: tn̄ cōplete eſt tactū. Nota ergo in genere ſpaſmꝰ vl̓is in toto accidit ad vulnꝰ nerui niſi ꝓpter cōtractioneꝫ nerui ad cerebrum ex quo cauſat̉ ſpaſmꝰ in toto: tūc aūt duplici modopōt cōicari nocumētū cerebro: ꝓpter qd̓ accidit ſpaſmusin toto: vno ꝗdē pōt cōicari nocumētū cerebro qd̓ nocumentū ex repletiōe accidit circa cerebrū: ſed accitaut participatiōe ſolius nocumēti ad cerebrū: aut ex participatiōe alicuiꝰ maͣe vaporalis ad cerebrū ipſi nocetnon rōne qͣꝫtitatis replendo: ſed rōne male qualitatis: exparticipatiōe ꝗde nocumēti ſolius ad cerebrū accidit ſpaſmus in toto ꝓpter vehemētiā doloris qui cōſequit̉ vulnus nerui: ꝓptet vehemētiā doloris cōtingit vt paſſio nocitiua vſqꝫ ad cerebrū perueniat: cerebrū aūt percipiēs nocumentū mouet̉ ad expulſionē ipſius: in tali ātmotu expulſiōis accidit cerebrū ipſū cōtrahitur: quiamotꝰ expulſionis fit cōtractiōe mēbri: cōtracto autemcerebro ẜm ſubſtātiā oēs nerui ſibi cōicent accidit ſubito fieri motꝰ cōtractiuꝰ in oībus mēbris corporis: perꝯn̄s ēt facta cōtractiōe in neruis ſit motus cōtractiuus inomnibus lacertis corporis verſus ſuam origineꝫ: hic autem eſt ſpaſmus vniuerſalis in toto. Qd̓ autē iſto modoex participatiōe ſolius nocumenti ad cerebrum cauſeturſpaſmus eſt auctoritas ipſius Aui. tertio canone. capitulo de ſpaſmo: vbi ponit ẜm iſtum modum ſpaſmuꝫ ex dolore cauſari. Sil̓i ēt accidit ſpaſmus aliquādo ex participatiōe alicuius materie vaporalis ad cerebrū pertingētis. Nam quādo accidit vulnus in neruo retinetur inneruo humiditas virulēta extra egreditur: tūc ꝓpterDinus ſuꝑ fen ⁊c̄. Aui.