Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
103r
Einzelbild herunterladen
 

III103TractatusUlcerum

ture adiuuās in ꝓhibēdo ap̄a: ſit attrahēs ap̄a: hocquidē facit modus ligature talis: qn̄ ita fit eſt potēs exprimere humiditates a loco vulnerisᶠ verſus alias parteset ſit hoc ita fortis vt dolorē faciat ꝓpter qd̓ generetur ap̄a in loco: qm̄ eſt poſſibiſe vt apate curet̉ vlcꝰet ratio eſt ꝓpter dolorē qui in ip̄o cōiungit̉ qui impeditactionē omniū virtutū: ꝓpter malitiā cōpl̓onis que eſtin ip̄o: ratione cuius virtus poteſt operari actionē naturalem: mediante qua fit vlceris conſolidatio. Et ſi eſt tibi poſſibile vt ꝓhibeas etapparet apoſtema: tūc occupatꝰ ſis cumapoſtemate et cura eiꝰ qd̓cūqꝫ apoſtemafuerit obſeruatiōe ip̄ius vlceris vſqꝫ/quo ſeꝑaueris ex curatiōe apoſtematis:et tūc remanebit ſola obſeruatio vlceriſ.Et ſil̓r qn̄ corrūpit̉ qd̓ eſt in circuitu vlceris et virideſcit et nigreſcit: cura illud ſcalpellatiōe et extractōne ſanguinis:et ſi etiā vetoſis. deinde adhere ei ſpōgiā ſiccā: poſtea medicinas exiccāteſ. Et ſeꝑat̉ vlcus: aut inuenis vlcꝰ puꝝ: tūcoꝫ vt obſerues in pͥmis an ex corpore aliquid ad vlcus effundat̉ aut effundat̉īmo ſit abſciſſum. Qd̓ ſi nihil effūdat̉ad ip̄m ſit intētio tua in medicādo ip̄m:et ſi aliꝗd effundat̉ ad ip̄m ſis ſollicitusineo qd̓ ad ip̄m effundit̉ ex flōmia: autſolutiōe vetris aut vomitu: qm̄ vomitusqn̄qꝫ confert etiā in hoc. et Hypo. teſtificat̉ de eo: et in vlceribꝰ fuerint fruſta oſſiū et pāniculi aut alia: ꝓperes ī extrahēdo ea: ſed fac illud qd̓ diximꝰ ī ca. oſſiū dedit canonē generalē modi curatiōis vlceꝝ vt vlcera ꝓfundātur fiūt cauerne in mēbris: dat canones generales modi curatiōis aliaꝝ diſpoſitionū que vlcereiungūtur. et poſſet diuidi in tot ꝑtes quot ſunt diſpoſitiones quas exprimit que vlcere cōiungunt̉: quaꝝ dat canones generales curatiōis. ſubintelliges in hoc modumetiā generalē omniū aliaꝝ diſpoſitionū quaꝫ expͥmit:tn̄ artificialiꝰ diuidēdo poſſumꝰ dicere iſta ꝑs diuidit̉in tres. In prima parte ponit modū generalē curationisquarundā diſpoſitionū que vlcere generāiur vel coniungūtur: ſine quaꝝ curatione vlcus curari non pōt. Inſecūda ꝑte in generali ponit canonē generalē omniū talium diſpoſitionū que vlcere cōiungūtur: reddūt ip̄mdifficilioris ſanatiōis. In tertia parte adhuc illū modumgeneralē ſpecificat in quibuſdā diſpoſitionibꝰ que poſſūtcōiungi vlcere ꝓhibēt ſanationē eiꝰ. ſecūda ibi: Et oꝫvt remoueas cauſas. tertia ibi: Et multotiēs eſt vlcꝰ molle. Prima in duas. primo facit qd̓. dictū eſt. oſtēdit enimmodū remotionis illaꝝ diſpoſitionū. ſecūdo ponit canonem generalē quē obſeruare oportet in curationibꝰ vlcerum remote ſunt diſpōnes ille. ſecūda ibi: Et primuꝫquidē oꝫ te ꝓperare de eſſe vlceris. Prima diuiditur inquattuor ẜm quattuor ſūt diſpōnes quas explicat quepoſſunt cōiungi vlcere: quaꝝ oſtēdit canones curatiouis generales. ſecūda ibi: Sil̓r qn̄ corrūpit̉ qd̓ eſt in cir-

cuitu. tertia ibi: Et ſeꝑatur vlcus. quarta ibi: Et ſi in vlceribus fuerint fruſta oſſiū. Que dicit tn̄ oībus iſtis partibus ſunt manifeſta. Et ſeꝑatur vlcus ab oībus malisdiſpōnibus que ꝓhibent ſanationē eius. Aut inuenis vlcus puꝝ .i. ſine malis diſpōnibus exiſtētibus in loco vlcerato que ꝓhibent ſanationē eius: tūc oꝫ ⁊cͣ. Et ſi in vlceribus fuerint fruſta oſſiū pāniculi: ꝓperes extrahereea .ſ. ſubito: vel manu vel alio inſtrumēto: hoc enimpoſſet eſſe cauſa vehemētis doloris: per cōſequēs ap̄atis: Sed fiat illud qd̓ diximus in capl̓o oſſium .i. obſeruamodū de his que d: cemus in capl̓o de modo curationisoſſium corruptoꝝ .ſ. inferius. Deinde cum dicit:Et primū quidē qd̓ oportet te p̄pararede eſſe vlceris eſt aꝑtio medicinis ſuis: deinde mūdificatio medicinis ſuis: deinde naſcētia carnis cōſolidatio:Et ſi inueneris vlcus mundū equale qd̓ habet ꝓfunditatē: tūc cōſolidatio tm̄fiat eo qd̓ hꝫ mordicationē. In ſordidis vero neceſſariū ē abſtringes mordicās. Et in pͥmis curant̉ indiget mordicatiōe: qm̄ ſenſus ſentit ip̄m: deīdegradatim perueniat̉ ad illud quod eſt leuioris mordicatiōis vſqꝫ quo ſentiat hora naſcentie carnis. In parte iſta ponit quendā canonē generalē quē obſeruare oportet in vlceribes qn̄ .ſ. vlcera in via rectificatōisexiſtūt ſunt cum eis he diſpōnes accidētia maladicta: vult dicere illud quod obſeruare oportet in talibus vlceribus. Primū eſt aꝑtio medicinis ſuis .i. ſtudere vt orificiū ſit apertū: ita orificiū etiā ſit latiꝰ ſi poſſibile eſt qͣꝫ ſit funduꝫ eius. et rauo eſt: qꝛ tūc a tali vlcerehumiditates melius latius poſſunt per fluere ad extra.Neqꝫ tale vlcus eſt tūc aꝑtū vt faciat ſinū cōuertatur inſiſtulā. Scd̓m qd̓ oportet cēſeruare eſt mūdificatio. Naꝫin vlceribꝰ vt in pluribꝰ p̄cipue in his que aliqualē hn̄tcōcauitatē aggregat̉ hūiditas ſordes ſuꝑflua vltra etiāillā gn̓at̉ de neceſſitate in ſolutiōe cōtinui vn̄ ſolutiotinui eſt: tum ꝓpter cōcauitatē: etiā qꝛ plus debilitaturmēbrū qͣꝫto plus remanet ſolutio cōtinui in ip̄o: ſic ut accidit in ſolutiōe cōtinui eſt vlcus plus ꝑſeuerat in membro qͣꝫ ſimplex vulnus: ꝓpter quā debilitatē attrahit̉ plꝰde ſuꝑfluitatibꝰ ad mēbrū: qꝛ iſte remanēies ibi cōſolidatōnē impediūt gn̓ationē carnis. Iccirco eas oportetmūdare ab vlcere. Si quidē ſunt ſubtiles exiccātibusſi aūt groſſe abſtergētibꝰ: deinde remotis iſtis vlceſt paruū. Sequit̉ tertia intētio .ſ. gn̓atio carnis conſolidatio. que quidē cōplet̉ medicina carnis regn̓atiuaabſterſione exiccatione participat. Iccirco Aui. ſubditdifferētiā inter medicinā abſterſiuā exiccatiuā debet̉vlceri mūdo in quo la intētio eſt regn̓atio carnis. medicinā abſterſiuā exiccatiuā debet̉ vlceri ſordido dicens: Et inuenis vlcus mūdū equale ⁊cͣ. hoc ē dicere:medicina que debet̉ vlceri in quo ſola intētio eſt conſolidatio regeneratio carnis eſt medicina participans exiccatione abſterſione ſine mordicatione: quoniā mordicatio prohibet regeneratōnē carnis: quia ē cauſa dolorisvn̄ attraherent̉ ſuꝑfluitates ad locū que conſolidatiōemꝓhiberēt: ſed in vlceribꝰ ſordidis .ſ. que non ſunt mundaequalia eſt neceſſariū medicamē mordicās: abſtergēꝫ .i.eſt neceſſariū medicamē ꝑticipās forti abſterſione itamordicet vlcus: ſed mundū ſi ei approximaret̉: ſed illud