Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
95v
Einzelbild herunterladen
 

De vlceribusFen.IIII.

palis. aliā v̓o cāꝫ ponit ſic̄ coadiuuaē ad. ꝗdempͥncipalis ē debilitas v̓tutis nutritiue. quidem propterduo eſt cauſa generationis ſaniei. nam in ſanie duo contingunt vel concurrunt: vnum quidem eſt humiditasſubijcitur materia ipſa. ſcd̓m eſt alteratio diminuta cuꝫputrefactione permixta: nunc autem debilitas virtutis ēcauſa quare multiplicentur in mēbro hūiditates īqͣꝫtūbilitas mēbri eſt vt ad ipſū expellant̉ ſuꝑfluitates aliorum mēbroꝝ: inquantū etiaꝫ eſt vt in ipſo mēbro detineatur ſuꝑfluitas nutrimēti: inquātuꝫ etiā eſt vt nutrimētum totū qd̓ venit ad mēbrū poſſit ẜm ſui totuꝫcōuerti in ip̄m: vn̄ remanēs in ip̄o multiplicant̉ humiditates in eo. Debilitas autē virtutis ē vt in tali hūiditate ꝑfecta non fiat cōuerſio: qꝛ ꝓpter debilitatē humiditates fiunt in mēbro poſſūt regi ꝑfecte a calore naturali cōuenit in talibꝰ humiditatibꝰ inſit calor extraneus ꝓpter quē aliꝗs modus putre factōis exiſtat ex quouenit humiditates in ſaniē cōuertant̉: aūt cōadiuuans ad gn̓ationē ſaniei eſt medicina mollificās lenificans membrū cum humiditate vnctuoſitate: hec enimcoadiuuant ad hoc vt humiditas cōtenta in mēbro efficiatur ſanies ꝓpterea qꝛ ſaniatio vt dictū eſt cuꝫ quadamputrefactiōe conſiſtit: putrefactio aūt ſicut dicit̉ quartode ingenio ſanitatis fit calido hūido: quia que putrefiunt vt ſic ſūt calida hūida ꝓpter qd̓ talia medicamina caliditate hūiditate ꝑticipēt diſponūt hūiditatē vt inip̄a īducatur alteratio in gn̓atiōe ſaniei cōcurrit: hoceſt qd̓ dicit Gal̓. quarto de inge. ſanita. qd̓ in vulneribuscōtuſiuis ī quibus ſanies debet generari tetra farmacuꝫ oīa cal̓a hūida ī eiꝫ ſaniē feſtināt. Ex ꝗbus v̓bis poſſumus accipe̓ qd̓ medic īa gnͣans ſaniē: ē duplex: q̄d a ē generās ſaniē qꝛ calorē naͣlē ī mēbro ml̓tiplicat ip̄ꝫ ꝯẜuatꝑꝑ caliditatē tꝑatā viſcoſitatē ſuā. Et iſte ꝗdē ſūt que adminiſtrātur in ap̄atibus cum maturatiōe īdigēt de ꝗbusfacta eſt mentio multotiens ſupra in ca. de medicinis maturatiuis. Alia vero ē medicina generāſ ſaniem: qꝛ diſponit humiditatē ad alterationē ſimilē illi que ſit in generatione ſaniei alteratio ē cuꝫ putrefactiōe ꝑmixta: talesmedicine adminiſtrantur in vulneribꝰ vel in vlceribꝰ inquibus indiges ſaniem generare: de talibꝰ medicinishic ſit mētio que ſūt mollificātes lenificātes mēbrūſunt humide vnctuoſe: vn̄ tales in omnibus vlceribusmultiplicant ſaniem. Deinde cum dicit. Et qd̓ eſt de genere pͥus ſubtile noīat̉virus: qd̓ eſt groſſuꝫ noīat̉ ſordities:eſt reꝫ ſpiſſa coagulata alba: aut ad nigredinem decliuis aut ſicut fex. In iſta parte in ſpeciali oſtēdit cauſas ꝓpter quas cōtīgit ſaniē generari ī vlceribus que ē ſanies illaudabilis: oſtendit etiā diuerſitates talis ſaniei illaudabilis: primo facit hoc. ſcd̓o ponit quoddā incidēs in quo oſtenditdiuerſum modū curatiōis penes diuerfitatē ſaniei illaudabilis in vlcere exiſtentis. ſcd̓a ibi. (Et virus quidē indiget ⁊cͣ.) Circa primā partē intelligendū eſt Auicen.in his verbis vult oſtendere diuerſitatē que competit inſanie illaudabili: hec aūt diuerſitas eſt ex parte colorisex parte ſubſtātie. Ex parte coloris quia quedā eſt albanon habēs verā albedinē: quedā autē eſt nigra: quedamautē eſt habēs colorē fecis: ſimili modo ītellige de alijsdiuerſitatibus que poſſunt fieri ex parte colorſs illaudabilis. Ex parte autē ſubſtātie eſt: qꝛ q̄dā eſt ſubtilis valde iſta ꝓprio noīe vocatur virus: quedam aūt ē groſſa valde coagulata ſpiſſa valde: iſta ꝓprio nomīe vocaturſordes: ſicut dicit Aui. Et ꝗbus verbis habet̉ ſanies.tenet mediū īter oīa iſta dicit̉ ſanies noīe abſolū. Differentia aūt ē inter virus ſordē ſicut hic innuitur ab Aui. ex parte materie ex parte agētis. Ex parte ꝗdē mate

rie qꝛ ſordi ſubijcitur materia hūiditas groſſa viſcoſa flegmatica: materia aūt virus ē humiditas calida ſubtilis. Ex parte aūt agētis ē dr̄ia: qꝛ ad virus cōcurrit multa caliditas putredinalis: in ſorde aūt eſt diminuta caliditas ꝓpter materiā frigidā ex qua cauſat̉. Aduertēduꝫtamē vlteriꝰ ne errare cōtingat qn̄ dictuꝫ eſt ſanieslaudabilis tenet mediū īter virus ſordē: ſic en ītelligendū qui ibi nulla cadat diuerſitas. Nam dictū eſt īde īgenio ſanitatis: in quolibꝫ vlcere qͣꝫtumcūqꝫ ſit laudabile generant̉ due ſuꝑfluitates: quarū vna ē groſſa etaltera ſubtilis. Et ꝓpter ea dictū ē ibi in omni vlcere īdigemus medicina exiccante etiā abſtergēte. Cuꝫ ergoiſta duplex ſuperfluitas ſubijciatur etiā materia ſanieilaudabili manifeſtū ē in ſanie laudabili adhuc eſt aliquid ſubtile aliꝗd groſſuꝫ: ſed tn̄ ſubtile groſſuꝫ qd̓ inipſa ē ꝓprie dr̄ virus nec ſordes de ꝗbus hic intelligitAui. qꝛ in virū ſorde ſupponit̉ aliꝗd maͣ cui nōduꝫ eſtdominiū calidi naͣlis: ſꝫ oīno eſt maͣ extranea ipſi. Profecta aūt de claratiōe iſtoꝝ recurras ad ſcriptum quē feciſuper libro de ingenio ſanitatis. Deinde cum dicit. Et virus quidē non generatur niſi exſubtilitate humorū aquoſorū: ipſorumcalido: ſordities generatur ex groſſitiehumorū. Et virus quidē multiplicat̉generatiōe apoſtematis: virꝰ egēt exiccante: ſordities abſtergente. In ꝑte iſta ipſe ponit quoddā īcidēs in quo oſtendit dinerſitatē modi curationis debet̉ vlceri rōne virulentie ſordis: qm̄ in vlcere rōne virulētie debet̉ vehemēs exiccatio vl̓tra illā que debet̉ vulneri vnde vulnuꝫ. rōne aūtſordis debet̉ vehemēs abſterſio vltra illā que debet̉ vulneri vn̄ vulnus eſt. Ratio aūt qͣre vlceri debetur exiccatio rōne virulentie eſt: qꝛ virulētia ꝓhibet cōſolidationeꝫ naſcentiā carnis īqͣꝫtū humiditas cui cōtraria ē exiccatio: ſordes aūt ꝓhibet cōſolidationē naſcētiaꝫ carnis inquātū adheret cōglutinat̉ orificiis pororū carnis: huicaūt eſt cōtraria abſterſio: ꝓpter quod in vlcere rōne virūlentie debet̉ exiccatio. rōne vero ſordis abſterſio. Et vlcera ſūt apparētia et ſūt habētiaꝓfunditatē. vlcus qd̓ ꝓfunditatē habꝫ euacuat̉ ꝗn aūt īdurata ſit caro circundans ip̄ꝫ et noīat̉ fiſtula et eſt ſicutna penetras ī mēbrū: aut īdurat̉ aliꝗd noīat̉ abſconſio cauerna Et quādoqꝫdicūt ꝗdā abſconſionē illd̓ qd̓ elongatuꝫeſt ſub cute ſeparat̉ ab ea cutis: cauer illd̓ qd̓ inflectit̉ ſub carne dilatat̉ inea. Dicūt quidā: īmo dilatatū ē cauerna ſtrictū ꝓfunduꝫ fiſtula. eſt contrarietas in nomīationē. Et qn̄ eſt duritiesſuper vlcus apparens noīat̉ vlcūs oſtracinū. Et fiſtula quidē mala eſt illa nonſentit: ẜm quātitatē elongationis eius aſenſu erit eius malitia. Et de ipſa quedāeſt equalis et de ea eſt quedam obliqua. In ꝑte iſta vt dicebat̉ pͥus on̄dit diuerſitates differen-