Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
88v
Einzelbild herunterladen
 

Fen.IIII.

dit̉ niſi a vēis. Et hꝰ eſt: qꝛ ſanguis ſub forma ſanguīsnon eſt niſi in venis: eo extra venas in corꝑe aut ē ſubforma hōiditatis ſicut ē in mēbro: aut putrefit ꝯuertit̉ īſaniem ſicut qn̄ effundit̉ innaͣl̓r ad aliqd̓ ſpacium. iuxta ilud afforiſmorum 5ᵉ ꝑticule. Si in ventre ſanguis effuſus fuerit extra naͣꝫ nec̄e ē putrefieri ī ſaniē vti. Qꝛ ſāguis ſub forma ſanguīs ē niſiī vēis idcirco fluxꝰ ſāguinis eſt niſi ex vēis: ve l ex vēis ꝗetis vel arterialibꝰ: vl̓ex magis vel ꝑuis (Et non egredit̉) Hic Auic. pōit modos ẜm quos egredit̉ ſanguis ex venis. ponit Auic. ētcās oīs fluxus ſang. in gnͣali. tres modos īnuit Aui. ẜmquos ſanguis egredit̉ a venis. Ga. de ingeº ponit ſolum tres modos ẜm qͦs ſauguis egredit̉ a venis. cāeiſtoꝝ modoꝝ ſunt pl̓es. nam ſanguis aut egredit̉ ex venis aꝑtōem orificioꝝ venarum. iſte ē vnꝰ modus: autegredit̉ ex ipſis: qꝛ diſrūpit̉ pāniculus corpus earum. iſte eſt ſcd̓s modꝰ: aut egredit̉ ex ip̄is: qꝛ reſudat ab eis iſte ē tertiꝰ modus. aꝑtio aūt orificiorum venarū ſit auꝑꝑ debilitateꝫ ipſoꝝ: qꝛ qn̄ vene ipſoꝝ orificia debilitātur: tūc non pn̄t continere qd̓ eſt in eis aut ſit ꝑꝑ ſubitāvehementē repletionem: aut tn̄ ꝑꝑ vaporē pūgitiuum deforas accn̄tem aꝑit orificia venarum qualis ē ſapor ſulphuris ſimiliū: aut ſit ꝑꝑ aliqd̓ corpus acutū qd̓ pungit aꝑit orificia venaꝝ. diſruptio aūt pāniculi corporis ipſarum fit aut ꝑꝑ vehementiā repletionis ipſaꝝ maxīeſi ſit cum mortū: qꝛ extēdūtur corpora ipſaꝝ. vn̄ ſcīdunt̉ credat aut ſit ꝑꝑ cām pͥmitiuā īcidētem contūdentemcorꝑa ipſaꝝ vl̓ ꝑꝑ alias cās pͥmitiuaꝫ pn̄t diſrumꝑe corpora ipſaꝝ. Reſudatio aūt ab eiꝫ fit ꝑꝑ ſubtilitatē ſanguī raritatem accidentem corpori venaꝝ pāniculoꝝ ipſarum. hi ſunt modi cauſe omnes flluxus ſanguinis.Et conuēientior venaꝝ ad hoc vt currat qd̓ eſt in ea inuenit viā eſt arteria:naꝫ corpus eius eſt mobile: qd̓ eſt in eaqn̄qꝫ contrahit̉ qn̄qꝫ expanditur.¶Hic on̄dit de vena fluxus eſt magis ꝑiculoſus. on̄dit hoc ex ꝑte ſubſtantie vene artarie ex ꝑte corporisꝯtenti in ea. on̄dit hoc rōne cuiuſdā accn̄tis. ibi (Eqn̄ non deſuꝑ coartat̉ ⁊cͣ.) Dicit. Et ꝯuenientior venarum ex hoc apꝑet vena accipit̉ cōiter ad venamꝗetam arteriam ad hoc vt currat qd̓ eſt in ea inueniviā. qꝛ qͣꝫtū eſt ex ſe ex ſua habitudine naͣli arteria noneſt magis apta ad fluxum ſanguinis qͣꝫ vena: qꝛ artaria ē In ꝑte iſta Aui. on̄dit cam. qͣre ad fluxū ſanguīs artariecōpoſita ex duabus tunicis. vena aūt ſoluꝫ ex vna ẜmauctores ponūt ex anathomīa: ſꝫ ſi fiat diſruptio in artaria vēa: tūc ꝯueniētior iſtarum venarum .i. magis aptaad fluxū ſanguinis eſt artaria. in Auic. innuit timorēeſſe in fluxū ſanguīs arterie qͣꝫ vene. qꝛ arteria eſt magisapta ad fluxum ſanguinis. ꝯn̄s pōt difficilius conſtrigi. Et arteria ſit magis apta ad fluxū ſanguīs qͣꝫ vena ſcā ē in ea via Aui. ꝓbat ex duobus ex ꝑte ſubſtātie vene artarie: ex parte contenti in vena dicens: namcorpus eiꝰ .i. artarie eſt mobile: qꝛ artaria mouetur ꝓpi̓motū ſpiritus ſanguinis in ea ẜm ſiſtolē diaſtolē. motus āt ē maioris fluxꝰ ſang. eo īpedit ꝯſolidationeſciſſure: qꝛ dilatat poros vel ꝑtes. Et qd̓ eſt in ea. i. ſangͣuis ſpūs ꝯtinent̉ in ea. i. in artaria. qn̄qꝫ cōtrahit̉.qn̄qꝫ exꝑādit̉ .i. qn̄qꝫ mouet̉ ẜm modū ꝯtractionis dimodus ſiſtoles. eſt qn̄ mouet̉ v̓ſus cor ad īteriora. qn̄qꝫ āt mouet̉ ẜm motū expanſionis dr̄ modus diaſtoles hoc eſt qn̄ mouet̉ verſus mēbra ad exteriora. qꝛ corpus tale ꝯtētū in artaria eſt mobile: ſi artaria eſt fixa qn̄tale corpꝰ mouet̉ ad exteriora valde cito egredit̉ ꝑꝑ impulſionē quā facit. egredit̉ cum quodam ſaltū. vt poſtea dicet Aui. Si ex ꝑte artarie. qꝛ eſt mobilis: qͣꝫ exꝑte ꝯtēti. qꝛ ēt ē mobile ſi ex ea accidat fluxus fang. diffi

De fluxu ſanguiniscilius ꝯſtrīgit̉ qͣꝫ fluxꝰ ſanguīs vene: qꝛ vēa eſt quietaratione ſui rōne ꝯtēti in ipſa. Deinde cum dicit. Et qn̄ deſuꝑ coartat̉ locꝰ eiꝰ pꝰ ſolutionē ꝯtinuitatꝭ eiꝰ: īuēit vacuitatē ꝑuenit res ad ēboriſmū qd̓ noīat̉ mr̄ ſāguīs. In ꝑte iſta Aui. on̄dit fluxus ſang. artarie eſt magisꝑiculoſus rōne cuiuſdam accn̄tis qd̓ aliqn̄ ſeꝗt̉ ad fluxuꝫhoc autē accn̄s eſt quoddam apa quod vocat̉ hyporiſmavel emboriſma: hyporiſma .n. vel emboriſm ſub hoc nomine eſt ap̄a quod accidit ex ruptura vene vel artarie qd̓ꝗdē ap̄a ē valde malū, in fluxu ſang. qꝛ qn̄ hoc accidit dificulter pōt ꝯſtringi. Auic. ergo in hac ꝑte vult on̄derefluxus ſang. artarie ē magis ꝑiculoſus: eo ad ipſum ſeꝗt̉ magis emporiſma. cum hoc ēt pōit modos ẜꝫ quospōt accidere emporiſma. Iſta ꝑs diuiditur in ꝑtes tres:qꝛ in prima ꝑte pōit vnū moduꝫ ẜm quem pōt acciderehyporiſma. In ꝑte on̄dit cām. qͣre ad fluxū ſanguinisartarie vt pl̓m ſequit̉ illud accn̄s emboriſma. In ꝑtevl̓r on̄dit ꝗd eſt hyporiſma. quot modis pōt accidere exfluxū ſang. maxīe ex fluxū ſang. artarie. ibi. (Et artaria. lꝫ ſit illis ⁊cͣ.) ibi. (Et ml̓totiēs ꝗdem īcarnat̉ artaria) Dicit. Et qn̄ deſuꝑ coartat̉ .i. ꝯſtringit̉ loceiꝰ .i. locus fixure artarie poſt ſol̓onē ꝯtīuitatis eiꝰ .i. artarte ⁊cͣ. hoc ē dice̓ qn̄ fixura artarie ꝯſtringit̉ nec īcarnat̉. tūc ſiue aꝑtio cutis ꝯſolidat̉ ſiue remanēte ibi ſpacio vacuo aggregatur ſub cute in tali ſpacio ſanguinis attarie fit ibi tumor qui dicitur hyporiſma. hyporiſma .nnon eſt aliud ẜm Galie. dicit. de ingeº. niſi apoſtemmolle tactui cedens accn̄s ex ſanguīe exit ex vena agregatur ſub cute in ſpacio remanēte ibi vacuo. Dr̄ ēt tale apa mater ſanguinis ad ſil̓itudinē: qꝛ ſicut mater ꝯſeruat nutrit filiū: ita ēt qꝛ tale apa ꝯſeruat ꝓlōgat fluxiſan. dr̄ tale ap̄a ſil̓itudinarie mr̄ ſāguīs ꝯſeruat ꝓlēgat tale ap̄a fluxū ſang. qꝛ īpedit īcarnatiōeꝫ artarie. īpedit āt ꝑꝑ ſanguinē ibi collectū circa artariā: qꝛ medicīaēt incarnatiua ſuꝑ orificiū artarie pōt appōi. ꝑꝑ hocaccidit in tali ap̄ate ſic̄ Gal̓. dicit.. de īgeº. qn̄ ligabitur ſāguīs fluxꝰ ceſſabit. āt ſolutū fuerit mox fluet. ſic aꝑꝑet qͣl̓r p̄t hy poryſma accidere ex fluxū ſāg. artarieapꝑꝫ ēt aliqͣl̓r ꝗd ſit hyporiſma. Deinde cum dicit. Et artaria ꝗdē. lꝫ ſit de illis noīant̉tn̄ eſt de illis quoꝝ difficile eſt īcarnatiovtpl̓ꝫ accidit hyporiſma. dcm̄ .n. ē hyporiſma accidit exfluxū ſang. artarie qn̄ artaria īcarnat̉. nūc aūt artarialicꝫ aliqn̄ īcarnet̉ tn̄ ē difficil̓ īcarnatiōis difficilioris incarnatōis qͣꝫ vēa. Et hꝰ ē. qꝛ artaria hꝫ duaꝫ pelliculaqͣrū vna .ſ. iterior ē cartilagīoſa. cartilago āt de difficilꝯſolidat̉. artaria ē difficil̓ ꝯſolidatōis: ꝑꝑ qd̓ ad fluxiſāg. artarie cito ſepe vēit hyporiſma. Deīde dic̄Et multotiens ꝗdē incarnat̉ arteria ſꝫ incarnat̉ illud qd̓ continet arteri coartat ſuper eam: quare ſanguis nonpōt facere curſum ſuꝑfluū: īmo egredit̉ex eo aliquid vſqꝫ ad fines cutꝭ .ſ. qͣꝫtitasquā capit. qn̄ alleuiat̉ ꝯpoſitiōe redit occultat̉ ſic̄ accidit rupture: fortaſſe remanet vēa ſola ſub cute: ſentit̉ pulſus eiꝰ ipſiª ſucceſſio. ml̓totiēs acciditillud arterijs deītꝰ diſrūpūt̉ p̄ter diſrūpat̉ cutꝭ cōgregat̉ ſub cute ē boriſma