Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
50r
Einzelbild herunterladen
 

Tractatus.II.De cancro

rimum quidem eius quod non curatur eſt cancer ⁊c̄. ſigna eius ſunt ſigna cancri. Intellige autē circa iſtos callos qui curantur per inciſionē ſicut hic ponit Auicen.bonū eſt anteqͣꝫ cum ferro tangatur emplaſtret̉ pluribus diebus cum maluis coctis in aqua ꝯtritis aſſungia. quia id emplaſtrū mollificat ipſos: vnde tunc poſteaīcidūt̉ mīori dolore agiliꝰ: id ego fui pl̓ies exꝑtꝰ.Capitulum xv. De cancroAncer eſt apoſtema melancolicum de melancolia aduſta amateria colerica aut in qua eſtmateria colerica cuꝫ qua combuſta eſt non a pura feculenta. Superius Auic. determinauit de quodā apate mel̓icoqd̓ dicit̉ ſephyros. Hic determinat de alio apate mel̓icoqd̓ dicit̉ cācer: diuidit̉ ꝑs iſta ī ꝑtes duas. Primo determinat de cancro theorice. practice. ibi. (Id qd̓ oꝫ caueri de cura eius.) Prima pars diuidit̉ in ꝑtes quatuor.Primo on̄dit ꝗd eſt cancer. in ſcd̓a parte ponit differentiā inter ip̄m ſephyroꝫ. docet diſtinguere īter amboſigna. in tertia ponit diſtinctioneꝫ ipſius in ſuas ſpēs. inqͣrta ponit cāꝫ qͣre id ap̄a eſt nominatū cancer. ibi. (Etdifferta ſephyros.) tertia ibi. (Et cancer quidā eſt vehementis doloris.) quarta ibi. (Et videt̉ hoc ap̄a ſit nominatū cancer. Dicit ergo primo. Cancer eſt apoſtemamelancolicū de melancolia aduſta a maͣ colerica: hocdat intelligere duos modos aduſtionis melācolie. Cancer .n. eſt ex melācolia aduſta: ſed melācolia aduſta qͣꝫtūſpectat ad preſens pōt eſſe duobus modis. vno modoaduſtionē colere ſubtilis vt qn̄ colera rubea adurit̉ eiꝰſubtile reſoluit̉: tūc remanet ſpiſſum terreſtre ipſius aduſtum. hec eſt colera maligna aduſta aduſtionē colere: ex tali melācolia aduſta pōt fieri cancer: hunc mo aduſtionis melācolie tangit dicit: De melancoliaaduſta a maͣ colerica .i. aduſtionē maͣe colerice. Sꝫ alio bn̄ pōt eſſe aduſtio melācolie aduſtionē melācolienaͣlis: vt quādo melācolia naͣlis miſceret̉ cuꝫ colera ſuꝑflue: tunc melācolia illa naturalis adurit̉ ab illa maͣ colerica ſibi admixta: ex tali etiā melācolia aduſta pōt fiericancer. hunc modū aduſtionis tangit dicit: aut ſuꝑple fit cancer de melācolia in qua .ſ. melācolia eſt maͣ coleriea .ſ. materia colerica cōbuſta eſt .ſ. melācolia. Et intellige licet ſint plures ſpēs melācolie aduſte qͣꝫ iſte:tn̄ iſte due ſpēs ſunt peiores ẜm apparet Aui. in primo li. capl̓o de hūoribꝰ. Et qꝛ cācer eſt ex melācolia peſſima: Auic. ſolū tāgit iſtos duos modos aduſtiōis melancolie peiores a pura feculēta. hoc eſt cācer: ſicutdictū eſt ſit ex maͣ melacolica aduſta a pura maͣ feculenta. melācolia em̄ pura vocat̉ feculēta eo eſt fex ſanguinis reſidentia ẜm appar et Auic. in pͥmo libro.capl̓o predicto. Et in hoc differtꝭ cācer a ſephyros. qꝛ ſephyros maxime purū fit ex melācolia pura feculenta.Cancer autem eſt ex melācolia aduſta. Et ex hoc dicitAuic. apparet male dicit Brunus in quadā diuiſionecancri. Dicit em̄ cācer diuidit̉ ẜm diuiſionē cāe: qꝛ ꝗdāfil ex melācolia naͣli que frigida eſt ficca ⁊c̄. ẜm apparet hic Aui. Aui. diffiniat cancrū in gn̄ali diffinitio gn̓alis cōpetit oībus ſpālibus: nullus ſit ex melācolianaͣli nullus cancer fiat ex melācolia pura feculenta: ſicut dicit hic Auic. Tunc ſequitur illa pars. Et differt a ſephyros per ſe cum dolore acuitate pulſatione quadā velocitate additionis ꝓpter multitudinē materiei inflationeꝫ: propter illud accidit

in illa materia de ebullitione ipſa venit ad mēbrū. Et differt ab eo iterū pervenas quas mittit in circuitu ſuo adbrum in quo eſt quaſi pedes cancriſunt rubee ſicut in flegmone: immo decliues ad nigredinē obfuſcationē viriditatē: etiam diuerſificatur ab eo: qm̄ plurimū aduentus ſui ſit incipiēdo: aduētus duri ſit ꝑmutādo ex calida. differa ſephyros: qm̄ eſt ei ſenſus illi non eſtſenſus omnino: plurimū quod acciditin mēbris raris: illud eſt in mollioribꝰplus in epate in mēbris neruoſis iteꝝ. In qua parte ponit differentiā inter cancrū ſephyro? docet diſtinguere inter ambo ſignū. Et diuidit̉ hecꝑs in ꝑtes duas. In pͥma ꝑte ponit ſigna ipſius cancri ſigna diſtinguit̉ a ſephyros. In ſcd̓a ꝑte cōparat ipſuꝫad cognitionē noſtrā. ibi. (Et in pͥmis accidit.) Iuxta pͥmā ꝑtē eſt ītelligendū cācer ſephyros ꝯueniūtin ꝗbuſdā differūt in ꝗbuſdā: īmo adeo ꝯueniūt ſephyros cācer Aui. dicit in pͥmo. fen caº. de egritudinibus cōpoſitis. multū diſtat ꝗn dr̄ia inter cācrū ſephyros exiſtat ꝓpter accn̄tia īſeꝑabilia: ꝓpter dr̄iasſub̓ales: eo cāeer ſephyros vident̉ fieri ex eadē maͣſub̓al̓r dr̄nte ſolū ẜm ſuꝑcalefactionē: ſuꝑcale factioonē: ꝗdē .ſ. calefactio ſuꝑcalefactio accn̄tia ſūt: autdiuerſificāt ſpēm. cācer ſephyros multū vident̉differre ẜm dr̄ias ſub̓ales. Dicit aūt Aui. in pͥmo li. nonmultū: qꝛ credo ſine dubio cācer ſephyros fiantex eadē maͣ: oīno ſub̓al̓r dr̄nte ſolū accn̄tia: qꝛ mel̓ia aduſta aduſta ſunt oīno idē ſub̓al̓r: ſꝫ qꝛ multū ꝯueniūt differūt minus qͣꝫ faciāt diuerſi humo. vt mel̓iaſanguis. vl̓ flegma colera. ideo videntur quaſi differre ſub̓al̓r: lꝫ oīo ſint idē ſubſtātial̓r: ſil̓r etiā cācer ſe phyros que differūt ẜm melācoliā aduſtam aduſtaꝫ: videt̉ multū differre ſub̓al̓r: ſed ſolū ẜm quedāaccn̄tia īſeꝑabilia: ſꝫ tn̄ credo ſit oīno idē ẜm dr̄iasſub̓ales ſicut dictū eſt ēt de mel̓ia aduſta aduſta:credo Aui. in pͥmo li. dixit multū. Appet ex p̄dictis cancer ſephyros multū ꝯueniūt adeo vident̉ differre niſi penes quedā accidētia inſeꝑabilia:qꝛ ſic multū ꝯueniūt ꝓpter hoc hic Aui. maxime docet diſtinguere inter cancrū ſephyros ſigna: aſſumūturilla ſigna ex illis accn̄tibus inſeꝑabilibus penes que diſferūt cācer ſephyros. Signa aūt illa differt ſephyros a cancro: ecōuerſo vident̉ eſſe ꝗnqꝫ ẜm extrahit̉hic ex dictis Aui. Unde cācer videt̉ differre a ſephyrosin ꝗnqꝫ accn̄tibus cancer diſtinguit̉ in cognoſcendoip̄m a ſephyros: cācer differt pͥmo a ſephyros in dolore acuitate pulſatione: eo iſta ſentiunt̉ in cancro: aūt in ſephyros. Et quō iſtud ſit intelligendū planefuit expoſitū ſupra in capl̓o ſephyros. Differt ſecūdocer a ſephyros in velocitate additionis: qꝛ cancer velocius auget̉ qͣꝫ ſephyros ꝓpter cauſam: quā ponit Auicē.in lr̄a. Differt etiā tertio in venis nigris fuſcis que ſūin circuitu cancri: aūt ſunt in ſephyros. Differt quarto originē: qꝛ cancer vt plurimū ſit īcipiēdo: ſephyrosaūt ꝑmutādo ex apoſtemate calido. Differt quīto ẜm locum in ꝗbus naſcit̉: qꝛ cancer vt plurimū ſit in mēbris raris ſicut in māmillis: in epate: in huiuſmodi: naſcit̉iterū in neruoſis: ſephyros aūt vt plurimū naſcit̉ in alijsg 2Dinus ſuꝑ fen ⁊c̄. Auicē.