Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
35r
Einzelbild herunterladen
 

TractatusExiturarū

CIu parte iſta Aui. on̄dit abſolute in ꝗbus exituris dꝫ vitari ꝑforatio ante maturationē: ⁊ poſt maturationē: ⁊ pꝫqd̓ dicit: qꝛ tales exiture pineales ꝓpter caliditatē ⁊ ſubtiutatē materie ip̄aꝝ rumpunt̉ ꝑ ſe: ⁊ ideo in talibꝰ non eſtꝑforatio faciēda: īmo ſi rumpat̉ cū ferro fiunt apoſtemata iſta ve hementiora: ⁊ plus inflāmat̉ rōne caliditatis ⁊cubulitatis materie iſtarum exiturarū: vnde melius eſtꝙ dimittatur per ſe rumpi. Regimen maturationis ⁊ ingeniū ad faciendū pͥus inexituris apperentibus.Capl̓mxxviij.Edicinarū maturatiuarū caliditas oportet vt ſit ꝓxima caliditati corporis ⁊ ſit eius inuiſcatio quedam. Suꝑius Auic. poſuit regimen ⁊ curam exiturarum extrinſecarū in vniuerſali. In parte illa Aui. ponit regimēipſarum in ſpeciali. Diuidit̉ autē hec pars in partes duas. In prima parte ponit regimen ipſaꝝ in ſpeciali qͣꝫtūad maturationē in ſpāli ponendo emplaſtra medicinasin ſpāli que habent maturare apoſtemata. In ſecundaparte ponit regimen ipſarū in ſpāli qͣꝫtum ad eruptionēipſarum: ſecūda ibi. Cū inuenis exiturā groſſe cutis ⁊c̄)Primū capl̓m diuidit̉ in duas partes. Primo oſtendigeneraliter qualis cōplexiōis debent eſſe medicine maturatiue. Secūdo ponit in ſpāli medicinas maturatiuas2ª ibi. (Et de illis que ſunt in pͥmis gradibus ⁊c̄. Dicit gͦpͥmo: medicinaꝝ maturatiuarū caliditas oꝫ vt ſit ꝓximaideſt ſil̓is caliditati corporis: ſupple in quo debet ſaniesgenerari: qꝛ vt dicit Galienus in libro ſecūdo de ſimplicibus medicinis: medicine autē qualitas ſiue complexioque adiuuat ad generandū ſaniē debet eſſe tꝑata ſil̓is nature corꝑis in quo admīſtrat̉. Nam cuꝫ natura corꝑis ſitcalida ⁊ humida: oportet etiā hāc medicinā caliditatē ethumiditatē habere: ita ꝙ etiam debet habere caliditateꝫactualem: ⁊ nō ſolū potētial̓r: qd̓ poteſt extrahi ex textuGal̓. cuꝫ dicit ꝙ male digerētes applicabāt ſibi ad ſtomachū infantes vt ab eoꝝ actuali calore iuuaret̉ digeſtiua.Sil̓r etiam cum in cōuerſione ad ſaniem ſit digeſtio: eoꝙ eſt oꝑatio virtutis naturalis digeſtiue: qꝛ eadem virtꝰdigeſtiua oꝑat̉ in iuuatiuo: ⁊ nocitiuo: ẜm ꝙ ponit Aui.in pͥmo: ideo medicina que debet iuuare virtutē naturalem digeſtiuā ad maturādū: debet habere caliditatē actualē p̄ter potentialē. Et hoc etiā dicit Serapio in libro deſimplicibꝰ capl̓o de medicīa maturatiua. Et ip̄a .ſ. medicina maturatiua nō habet facere iſtam oꝑationē cū qualitate ſui caloris .ſ. ſolū: ſed potius cū quātitate eius ita ꝙſi poſſibile eſt: ꝙ manus nō ſeparet̉ ab applicatione cōtinua mēbri in quo neceſſaria ē generatio ſaniei vel aliqd̓aliud membrū applicaret̉ ei citius generaret̉ ſanies ī eoqͣꝫ in alio modo. Et iō concludit ip̄e Galienus: talis medicina erit in vltimo aſſimilationis cōplexionis corꝑisillius .ſ. in quo eſt neceſſaria generatio ſaniei: cito ergodebet eſſe medicina maturatiua caliditatis ⁊ humiditatis eqͣlis caliditati ⁊ humiditati corꝑis in quo debet fierigeneratio ſaniei. Et qꝛ corpora humana ſunt diuerſaꝝcōplexionū: ideo etiaꝫ medicina maturatiua in diuerſiscorꝑibus debet eſſe diuerſe complexionis: nō tn̄ ꝙ hecmedicia qͣꝫtum eſt rōne ſue cōplexionis nō ſolum debethabere reſpectū ad cōplexionē corꝑis: ſed etiā ad naturāapoſtematis: qꝛ in ap̄atibus frigidis competunt medicīematuratiue magis acute qͣꝫ in calidis: ſicut extrahitur exdictis Serap̄. in p̄dicto capl̓o: ⁊ ideo Aui. ⁊ alij auctoresponūt diuerſa emplaſtra maturatiua nō ſolū habēdo reſpectū ad diuerſas cōplexiones corpoꝝ: ſed etiam ad diuerſas qualitates apoſtematū. Unde qn̄ dicit Aui. ꝙ caſiditas medicine maturatiue debet eſſe ꝓxima caliditaticorporis: debet intelligi .i. caliditati membri vt in ip̄o eſt

apoſtema: nunc aūt ſi eſt in eo apoſtema frigidum cū calor mēbri ſit infrīdatus a materia exiſtēte ibi frīda oꝫ fortius ēe calidū maturatiuū in ip̄o qͣꝫ in apoſtemate calidoin quo calor membri ſuꝑcalefit ⁊ inflāmat̉: ⁊ ſit in eis .ſ.medicinis īmaturatiuis īuiſcatio quedā: hoc eſt: ⁊ debētetiā medicīe maturatiue p̄ter hoc ꝙ ſunt calide humideeſſe glutinoſe cū quadā opilatiōe ⁊ inuiſcatiōe. Et cauſahuius eſt duplex. Una eſt quā ponit Serap̄. in predictocapl̓o aſſignato. Oportet enim vt ſit viſcoſa vt faciat additionem ſuſtantie caloris innati claudendo pͥoros corporis ⁊ in claudēdo vapores interius: ⁊ hoc eſt neceſſariū in generatione ſaniei: qꝛ dicit ip̄e: conuerſio q̄ fit adſaniē eſt vna ex oꝑationibꝰ naturalibꝰ q̄ eſt ꝯuerſio ⁊ alteratio cū qua eſt etiā parū digeſtionis. Et neceſſe eſt qn̄volumus vt aliꝗd digerat̉ ꝙ cuſtodiamus īterius multitudinē ſpirituū. Et ideo medicīe maturatiue debent eſſecum quadā inuiſcatiōe ⁊ opilatione. Alia cā eſt quā ponit Aui. in ſecūdo capl̓o de oꝑationibus medicinarū ſingulariū. Dicit .n. ꝙ ī medicia maturatiua dꝫ eſſe virtuscontractiua .i. virtus īuiſcans ⁊ opilans retinens humorē quouſqꝫ digerat̉: ⁊ nō reſoluat̉ laborioſe ⁊ ſeꝑetur humidū ab ipſius ſicco .i. ⁊ ſeparet̉ ſubtile a groſſo terreſtri⁊ eſt aduſtio .i. ſicut facit aduſtio. Cauſa igitur ꝓpter quāmedicina maturatiua eſt viſcoſa eſt duplex. Una eſt vt cōſeruet̉ calor ⁊ ſpūs digerens ⁊ non exalet. Alia eſt vt nōfiat reſolutio laborioſa ⁊ ſeparet̉ ſubtile a groſſo qd̓ eſtpoſtea difficilis reſolutionis. Ulterius notandū eſt ꝙfacta eſt mentio ꝙ generatio ſaniei eſt oꝑatio naturalisvirtutis digeſtiue: ꝙ ſpecies eiꝰ qd̓ in corꝑe alterat̉ ſunttres ſicut poſuit Gal̓. de ſimplici medicīa in ſermone demedicina maturatiua. Una em̄ eſt alteratio q̄ fit ẜm curſum nature ⁊ a ſolo naturali calore: ſicut digeſtio cibi inſtomacho ⁊ chili in epate: ⁊ ſanguinis in oībus mēbris⁊c̄. Altera vero eſt alteratio non ẜm curſum nature: īmoab extraneo ⁊ actuali fit calore: ſicut accidit in oībꝰ rebꝰ qͥputrefiūt: ⁊ ille ſpēs ſunt ꝯtrarie. Spēs aūt tertia eſt ꝑmixta ex iſtis inter vtraſqꝫ media ⁊ accidit hoc apud ſanioſitatem: qm̄ fit partim a calore naͣli ⁊ partim ab accn̄tali: ⁊ideo naͣlis cal̓itas nō vincit maͣꝫ vere: ⁊ illud eſt etiā: qm̄eſt alteratio accn̄s in maͣ non bona bonitate pura. Et intellige hic ꝙ dictum eſt in ſanie laudabili: ſicut dictū eſtſupra: qꝛ in ſanie illaudabili eſt plus alteratio ꝑtinēs adputre factionē qͣꝫ ad digeſtionē. Deinde cū dicit Auic. De illis ſunt in primis gradibus embroca cū aqua tepida ⁊ emplaſtratio cūfarina tritici aut ordei: ⁊ triticū maſticatum eſt melius in hoc: ⁊ panis cum piceaut cera: ⁊ crocus: ⁊ puluis olibani: ⁊ pixcum oleo roſato: aut adepę porci: aut em̄plaſtrū de maluauiſco ⁊ ſemine lini: ⁊ iterum emplaſtrū de ficubus ſiccis dulcibus groſſis pinguibus ſolis: aut cum farina ordei: iterū ⁊ ꝓprie ſi ponat̉ ī ea yſopus ⁊ origanū ſilueſtre: aut aggreget̉ cūaqua in qua decoquant̉ cum pauco ſaleno ſuꝑfluo ⁊ quādo ponitur in eo adepsaut oleū: aut fortius illo due partes glutinis albotim: ⁊ medicine compoſite exvuis paſſis ⁊ ſtorace ⁊ galbano ⁊ myrrha⁊ laudano ⁊ reſina ⁊ butyro ⁊ maſtice etDinus ſuꝑ fen ⁊ē̄. Auicē.