Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
26v
Einzelbild herunterladen
 

.III.De curaFen

calem ẜm quoſdam illoꝝ apoſtematū que althoym ſimilantur ſicut carmata ſephyros. ibi Dixerunt carmata.) Prima in duas. pͥmo ponit curā althoym in pͥncipioquādo tendit in viā maturatiōis exiture. ponit curam ipſius quādo tēdit in viā exiture maturationis.ibi. (Et in illo qd̓ habet ſubſtātiam exiture.) prima in duas. primo ponit curam althoym in pͥnº. in ſtatu. ſecunda ibi. In ſtatu vero.) dicit: patet primo. Auicen. ponit ī iſtoSed eſt dubium mnorbo ī pͥncipio d̓bemꝰcurare eis que infrigidant repercutiūt. Sed iſtud videturˣ falſum per textū Raſis dicit ſic. Et liniatur exepithimatibꝰ frigidis: imo videris accidit ab epithimate: vt qꝛ hoc ſit factū per errorē: vel dato ſolumſunt poſita in circuitu accidat ſcꝫ pulſus cordis ita ītelligit Raſis. Et aqua frigida pulſus cordis additus: tuncincipe embroca ipſuꝫ aqua calida calefac ipſum etpone ſuꝑ locū cum īfirmus eſt ſedēs in domo in circuitu eius ē nix qd̓ ꝓhibeat frigus ꝑuenire ad locū. Reſpondeo ſine dubio debēt poni repercuſſiua ſuperlocū vbi ē althoym: qꝛ materia eſt venenoſa oportet reꝑcuti ꝓpter timorē reuerſionis ad īteriora: ſpecialiter etiā quādo materia de ſe reſpirat penetrat ad cor: ideo debēt poni illa ſuꝑ locū que ꝓhibeāt eam venire ad exteriora cōſtringant interioribus ſicut ſuntfrigida repercuſſiua: in iſto morbo intelligit Raſisnon liniat̉ epithimate frigido. Auicē. vero ītelligit althoym curetur in pͥncipio eis infrigidant repercutiunt ſcꝫ non ponendo ſuper locum talia: ſed debent poni in circuitu: vt dictum eſt: hoc ne illa materia perambulet occupet loca ſana corrumpat partes circunſtātes: ſuper locum vero debet poni maturatiuum aper itiuum vt dicetur. Tunc ſequitur illa pars.In ſtatu vero curetur ſcalpellatiōeſi poſſibile eſt: fiat vt currat qd̓ eſt ī ip̄o dimittatur vt brunum fiat: qm̄ additur venenoſitas eius ſi indiget vetoſisſugentibus cum ſubtilitate fiat. In qua parte ponit cura althoym quādo eſt in ſtatu: ethoc intelligēdum eſt ſolū debemus facere in ſtatuſcalpellationē: ſed etiā quādo eſt in augmento vel circaprincipiū: hoc dico factis vniuerſalibꝰ: qꝛ quāto citiustrahit̉ ſanguis venenoſus tāto ē melius: tāto plus ſecuratur eger a morte a malis accidētibꝰ: quādo facimꝰſcarificationē debemꝰ abluere ſanguinē aqua calidaqui egredit̉. Et ſi poſt ſcarificationē indiget ventoſis fiātcum lenitate vt ſugant ſanguinē qui egreditur malusſcarificationem: hoc eſt qd̓ dicit Raſis. Locum aūt ſcapella ablue ſanguinē aqua calida nec cōgeletur neſcꝫ currat ad cor per vias arteriarū ſugat ſuctione leuivt egrediat̉ paulatim. Poſtea quādo locus eſt ſcarificatus debemus ponere em̄plaſtrū qd̓ matur et attrahatfaciat cadere eſcaraꝫ ſicut ē emplaſtrū de fermēto butyro ſale vel de farina frumēti aqua oleo parū croci: vel emplaſtrū de radice euiſci fermēto butyro: etfarina fenugreci ſeminis lini. Et ītellige̓ tantū debeat ſcarificari pluribꝰ vicibus recedat tota nigrēdototus ſanguis malus venenoſus. Et ideo dicit Auicen̄.non dimittatur vt brunū fiat qm̄ addit̉ venenoſitas: hoceſt ītantū ſcarificare tota nigredo recedat: qꝛ qͣꝫdiu ibieſt nigredo tādiu eſt ibi venenoſitas. Et tu ſupple vltraillud qd̓ dicit Aui. ẜm ſpecificat Raſis ſi ſcapellatiōe no curetur: īmo hoc etiam ſemper ambulat additur nigredo eius tunc cauterizetur vel cum medicinacauſtica vel cuꝫ ferro ignito: poſt cauſticationeꝫ apponatur emplaſtrū mollitiuū vel maturatiuū vel mitigati-

uum doloris faciat cadere eſcharā: detumeſcere faciat locum: ſicut eſt emplaſtrum de farina ordei maluauiſco maluis ſeminis ſini fenugreci decoctꝭ vſqꝫ ad ſpitſitudinē impinguatis cuꝫ butyro: poſtea quādo ceciditeſcara curetur vnguentis vlcerum donec ſanet̉. ¶Uterius intellige ſemꝑ ad euitandū infamiā vulgi in tali morbo ponere cauſticum bonū eſt lꝫ auctores vadanttantū ſcarificatione: qꝛ dicunt vulgares ipſe interficitmorbū: ſed ſi poneret accideret mors ex illo morboppter malitiā ipſius dicerēt vulgares male curauit medicus qꝛ non interficit morbum. Et ideo ad euitanduminfamiā vulgi debemus ponere cauſticū ſuꝑ locum:dico ſi morbus ſit in loco vbi cauſticū poſſit ledere illud membrū: qꝛ ſi ille morbus eſſet in palpebra vel ꝓpeangulū oculi non oportet poni cauſticū: qꝛ tunc poſſetſtrui ex hoc oculus deturpari: ideo ibi debemꝰ ſemꝑad ſcarificationem ꝓcedere ſi poſſumus: tamē ſi poſſumus aliud ꝓpter malitiā morbi: vt qꝛ ceſſaret ambulare debemꝰ ponere cauſticū: qꝛ melius eſt vt deſtruaturillud membrum qͣꝫ totum corpus. Et in illo qd̓ hꝫ ſubſtātiā exiture oꝫ vtadminiſtret̉ apud ſtatū eiꝰ: aut circa ſtatum eiꝰ apertōe. Et qn̄ ē illic fe. tardabis infrigidatiōe ne reducas cum eamam retro. Et apertio ꝗdem ſit eisſunt ſicut embroca cum aqua camomille aneti reliquorum aperientiū ſubtiliūque dicemus in capitulo vulnerum.¶Hic Aui. docet curam althoym quādo tēdit in viaꝫ exiture maturationis ꝓpter malignitateꝫ materie: ſed aliquādo poteſt tendere in viam maturationis exiture: vtquando materia non eſſet ita maligna natura eſſet fotis. Dicit ergo ⁊cͣ. cum apertione .i. cum medicinis maturantibus aperientibus ipſuꝫ. Et quando illic eſt febritardabis cum īfrigidatione: intellige qꝛ velit apnantur ibi infrigidantia ſuꝑ locuꝫ aliquo tempore: vtctum eſt prius. Sed quando eſt febris tardabis cum īfrigidatione: qꝛ non pones nec etiā in circuitu nec ſuper locum ꝓpter reuerſionis timorem ad interiora: qꝛ augere.tur feb. ſi reuerteretur ad interiora alia accidētia mala.Et apertio iſtius. ſcꝫ apoſtematis: quia ſubſtātia exitureſit ⁊cͣ. que dicemus in cap. vulnerū: expone .i. in cap. apoſtematū: qꝛ ipſe facit vnū capl̓m de exituris erumpētibuꝫexteriores exituras: dixit autē vulnerū vel vlcerū: qꝛ qn̄ap̄ata fiunt exiture ſunt quaſi vlcera cum interius ſint rupta vel vlcerata. Deinde ſeꝗtur illa pars. Dixer̄t Carmana āt Sephiros.fert empl̓m de capillo veneris atriplice volubili radice euiſci pauca gima pini melle cum vino aūt glutē cumgūma pini ceratum aut ſordes alueariorum apum lupini infuſi in aceto aut radix cucumeris aſinini glutino albotiaut nitrū cum ficubus aut fermēto. In qua parte ponit curam ẜm quoſdam qͣꝫtum ad localia quorundā apoſtematū que ſimilantur althoymhabet magnam diſtinctionē ab ipſo ſicut prius dixit Autcen. vt ſunt carmata ſephyros: patet quod dicit. C Eintellige iſta emplaſtra que ponit hic quedam ſūt maturatiua quedam attractiua maturatiua quedaꝫ ſūterumpentia: omnia iſta competunt maxime quando