Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
14v
Einzelbild herunterladen
 

De cura.III.Fen

pͥmo capitulo huius tractatus. Et ſi pertranſierit colerain groſſitie ſua vſqꝫ ad ſub̓aꝫ ſanguīs fuerit mala .i. fuerit maͣ aduſta: vn̄ ꝓpter aduſtionē īgroſſat̉ ꝓfūdat̉ vſqꝫad ſub̓aꝫ ſanguīs: accidet heriſipilla mala: tūc exponedictū Auic. Et flebotomīa ꝗdē multū ꝯfert niſi qn̄ maeſt īter duas cutes .i. niſi qn̄ maͣ heriſipille ē ſubtilisaduſta: ſic̄ eſt heriſipilla eſt ex col̓a vl̓ ſanguīe ſubtiliportionato colere Si v̓o ꝓfundat̉ .i. ſi maͣ col̓e ſit groſſa⁊calidiſſima aduſta: ſic̄ eſt in heriſipilla mala veſicatcutē: qꝛ colera ꝓpter aduſtionē ſuā ꝓfūdat ſe vſqꝫ ad ſubſtātiā ſanguīs penetrat cutē vſqꝫ ad ſui īteriora: tūc minorat̉ eiꝰ iuuamentū: qꝛ tūc qn̄ heriſipilla eſt vulneremaͣ ip̄iꝰ eſt calidiſſima aduſta eſt colera valde acuta: dicebat Auic. ſuꝑius. Et qn̄qꝫ ꝑuenit ex cal̓itate heriſipille ad hoc vt cōburat cutē: qꝛ timemꝰ ne ꝓpt̓ flomiā cuꝫſanguis ſit frenū col̓e pl̓s augmētaret̉ col̓a: ꝯn̄s augmentet̉ malicia heriſipille: qd̓ ſubiūgit Aui. Et fortaſſe attrahit .i. fortaſſe augmētabit̉ heriſipilla fl̓omiā: qͦcunqꝫ exponat̉ ſiue pͥmo ſiue ſcd̓o ſiue tertio: apparet rn̄ſio ad tertiū expōnē dicti Auic. Et ſiīdiguerit reiteratiōe ſol̓onis flomiā fac̄ illd̓ ẜm caleſit ex duabꝰ materijs .i. ẜm ſuꝑabundat ibi ſanguis velcol̓a: qꝛ ſi ſuꝑabūdat ibi pl̓s col̓a: reitera ſol̓oneꝫ vētris: ſiaūt ſanguis: reitera fl̓omīā. Et nota ſic̄ heriſipillapōt miſceri flegmōe: ita etiā p̄t cōponi ap̄ate molli: ēt ap̄ate mel̓ico duro: ſic̄ curatio ip̄iꝰ qn̄ miſcet̉ cuꝫflegmōe ē cōpoſita: ita etiā curatio ip̄iꝰ qn̄ miſcet̉ apatemolli duro ē cōpoſita: vn̄ ſic̄ īdigemꝰ ibi farmatia flomia: ita hic īdigemꝰ eūone colere fl̓atis: ſi cōpōit̉ ap̄ate molli: ſi cōponit̉ duro īdiget eūone colere mel̓ieEt eodē ītellige de cura qͣꝫtū ad localia: eſt qd̓ dic̄Gal. 14. ꝑticl̓a de īgenio: ſed ſic̄ heriſipilla miſcet̉ flegmnōe ſic molli ap̄ate: vocat̉qꝫ moll̓ heriſipilla: ſil̓rſi īfrīdet̉ vl̓ īduret̉ vt ſi cōponat̉ hūore frigido duro .i.cuꝫ hūore mel̓ico heriſipilla dura vocat̉: ſicut cōpoſiteſūt paſſiōes cōpoſitꝭ egēt hūoribꝰ: ſic etiā in iſtis faciēdū.eſt Auicen. tn̄ fecit mentionē de his: qꝛ raro contingit cōponat̉ heriſipilla cuꝫ apate molli duro: ſepe autēntingit componatur cum flegmone.et aliꝗs qͣre fecit illāAlterius quere de diſtinctiōeꝫ pͥmitiua an̄te ī heriſipilla ſic̄ fec̄ ī flegmōe. Et videt̉ dbuiſſet face̓: qꝛ penes iſtas cās diuerſificat̉ cura iſtiꝰ: ſicutetiā cura flegmōis. Et pꝫ Aly. ī libro oculoꝝ quē fec̄tractutū. II. de curis morboꝝ gn̓al̓r: qꝛ ſi heriſipille ſitpͥmitiua: medicīa eiꝰ dꝫ diſſolutiua et mollitiua: vt dic̄ibi Aly. Si aūt eſt an̄s dꝫ refrigeratiua humectatiua. Dd̓m ē ad hoc vnoº qn̄ fecit mētionē de iſtis cāis: qꝛillud qd̓ dic̄ de eis ī flegmōe dedit ītelligere de eis ī heriſipilla. Alioº p̄t dici fecit mētionē: qꝛ raro ꝯtingit heriſipilla fiat a p̄mitiua ſic̄ ſit flegmō: qꝛ vtpl̓mhūores ꝯcurrūt ad faciēdū ap̄a ex pͥmitiua ſūt ſāguinei ꝓpt̓ maiorē eiꝰ abūdātiā ī corꝑe: Aui. iſtā diſtīctionē poſuit ſic̄ poſuit in flegmōe. Et noͣ vt dic̄Aly. ī illo lib. oculoꝝ ſi heriſipilla fiata pͥmitiua dꝫ curari in pͥnº reſolutiuis ſic̄ in flegmōe: ſꝫ dꝫ iſta reſolutina ſic̄ ī flegmōe: qꝛ ī herſipilla q̄rit̉ maior alteratioqͣꝫ in flegmōe: vt dicet̉ poſtea. Si aūt fit a an̄ti: tunc dꝫcurari ſicut ponit Aui. vn̄ bn̄ diuerſificat̉ ibi cura qͦdā in heriſipilīa penes iſtas cās. ſꝫ Aui. fecit mētiōeꝫde hoc ꝓpt̓ p̄dictas cauſas: vn̄ ſolū poſuit curam ip̄iꝰ ꝓut anti. Tunc ſequitur illa pars:Deinde ꝑmuta te ad īfrigidādūīfrigidatiuis fortibꝰ ſcitis ī capl̓o flegmonis effuſiōe aq̄ frigide: fac illud donec alteret̉ color. Pura enī deſtruit̉ cuꝫalteratiōe coloris diminutōe ipſiꝰ. Et

ad vltimū īfrigidatio ī heriſipilla ē magis neceſſaria: qm̄ flāma dolor īflāmatiuus in ea eſt plus: eūo in flegmōe eſtmagis neceſſaria: quoniā materia in ea ēmagis inobediens groſſior. In ꝑte ꝓſequit̉ curā heriſipille qͣꝫtū ad localia: circahoc Aui. duo facit. Primo ponit curā ip̄iꝰ qͣꝫtū ad principiū. qͣꝫtū ad ſtatū. ibi (Sꝫ circa ſtatū ip̄iꝰ Item pͥmain duas. Prīo on̄dit medicie cōpetāt ī heriſipilla cōꝑādo ip̄am ad flegmone. on̄dit vl̓r qͣliter medicina dꝫin pͥncipio ip̄iꝰ. ibi (Et oꝫ vt ſit īfrīdatio) Dicit pͥº. De īde .ſ. poſt eūonē totiꝰ corꝑis īfrigidatiuis fortibꝰ ⁊cͣ. effuſiōe aq̄ frigide: habes quō aqͣ frīda ꝯuenit in heriſipilla: vt dictū fuit ſupra: aūt in flegmōe. Et cām hꝰAui. reddit dic̄: Pura .n. deſtruit̉ alteratiōe caloris diminutiōe ip̄iꝰ. hoc ē qd̓ dic̄ Gal. 14ª ꝑticula de īgenio. ſil̓r pura heriſipilla mox vt calorem emittet: euadet.Dicit aūt Aui. pura: qꝛ vt ibi dic̄ Gal. pura ſi ſit: ſꝫ mixta flegmōe diu frīdate impoſita cutis liuida efficiet̉ ⁊c.Et cām huiꝰ reddit Aui. dicit: Et ad vltimū īfrigidatioin heriſipilla ē magis necͣia: qm̄ īflāmat .i. qm̄ heriſipillanocet pl̓s rōne cal̓itatis qͦꝫ rōne ꝯſtrictiōis hūoris: qꝛ maͣeiꝰ eſt expāſa in ſuꝑficie: hoc ē qd̓ ſubdit: et īflāmat̉ ī eaid eſt dolor in ea eſt rōne cal̓itatis inflāmatiōis: ſꝫ in flegmone: vt dictū fuit ſupra eſt dolor rōne tenſiōis: inheriſipilla ſit maior cal̓itas ſit ibi maͣ coartata ſicutin flegmone eſt necͣia magis infrīdatio qͣꝫ in flegmone: cōpetunt in ea fortiter reꝑcuſſīua: et eūo .i. reſol̓o inflegmone eſt magis neceſſaria ſupple qͣꝫ in heriſipilla:qm̄ maͣ in ea .ſ. flegmone eſt magis inobediēs et groſſioret ideo quia materia in flegmone eſt graſſior plus conſtricta in membro qͣꝫ in heriſipilla: cōpetit infrigidatio ī flegmōe ſic̄ ī heriſipilla: cōpetit in ip̄a aqͣfrīda ſic̄ ī heriſipilla: vt dictū fuit ſupra. Deīde dic̄: Et oꝫ vt ſit īfrigidatio eiꝰ ī pͥncipio fortis ſtipticitatis ad hoc vt forſitā augmētetur eius ſtipticitas ſuꝑ ip̄iꝰ frigus. Uniuerſalizat qͦlis cōpl̓onis dꝫ medicina reꝑcuſſiuain pͥnº heriſipille: dic̄: Oꝫ medicīa eiꝰ in pͥnº ſit frigida cum forti ſtipticitate adeo vt augmentet̉ ip̄iꝰ ſtipticitasſuꝑ ipſiꝰ frigꝰ. Et vidēte cām qͣre in pͥnº herifipille dꝫmedicina frīda fortis ſtipticitatis eſt: qꝛ medicina repercuſſiua: vt dictū fuit ſupra: ponit̉ in pͥnº apatis cal̓i ꝓpterduo. Primo ad ꝓhibēdū fluxū hūoꝝ. ad alterādū ma cōpl̓onē calidā: qꝛ in heriſipilla eſt valde hūor ſubtilis: rōne ſue fluxibilitatꝭ eſt maxīe fluxibilis pl̓s qͣꝫſit hūor flegmōis: qꝛ maͣ flegmōis ē magis groſſa. fluentia ſtipticis ſedant̉: vt ponit Gal. in lib. de īgenio ſani.medicina reꝑcuſſiua in pͥnº heriſipille dꝫ frīda fortioris ſtipticitatis qͣꝫ ſit in flegmōe ſic̄ eēt empl̓m factū exroẜ maluis decoctis ī aqͣ. decocta ſunt terant̉ admīſtret̉ ibi parū aceti olei roſacei puluis corticū granatoꝝ lētiū. Uel fiat empl̓m ex lentibꝰ roſis maluisdecoctis in aqua pauco aceto oleo roſato bolo armeno: poſtqͣꝫ decocte ſunt terant̉ ad modū vnguentimiſceat̉ ibi puluis balaſtiaꝝ: ſil̓r etiā oēs ſucci et herbeinfrigidantes ſtipticitate ſunt boni in pͥnº heriſipille.Et addtt Auicen. ita debet medicina fortis ſtipticitatis vt forſitan ſit magis ſtiptica qͣꝫ frigida. Dicit autemhoc vt oſtēdat medicina debet eſſe vehementis ſtipticitatis ratione materie ſubtilis vt non currat que eſt parata cito currere: vt dictum eſt. Sed nihilominus credo ibi debet eſſe maioris frigiditatis in ſe qͣꝫ ſtipticitatis: quia in heriſipilla ratione magne caliditatis intenditur plus alteratio qͣꝫ aliud: vt dicium eſt ſupra: quia plus