immolarent: ſed ipſum cognoſcerent: & per ipſum ſubinde patrem collerent. Nāſuperiori tempore cum ſeruirent idolis gentiles & barbari bella interſe gerebant& in conſanguineos cruenti erant. Et per inexorabilem inter eos pugnam nō maria non terras tranſire licebat: niſi qui gladiis manus armauerant. Et enim omnisuitæ traductio illis per arma fuit: & enſis erat eis pro baculo: & totius opis ſuſtentatulum: Et profecto idolis ut dixi ſeruiebant. & dęmonibus uictimas immolabant. Et tamen qui hęc ſentiebant nihil ex idolorum ſuperſticione proficere potuerunt: Cum dero ſe ad chriſti doctrinam contuliſſent. ſtatim exīprouiſio tanętacti ueritate aīum. cędium crudelitatem exuerunt: nec deinde bellica tractarurit:Sed omnia illis quę ad pacem: quęqꝫ ad amiciciam ſpectabant cordi fuere: Quisigitur hęc fecit? uel quis pace coniunxit qui ſe odio per ſequebantur? niſi dilectuſpatris filius? cōis oīum ſaluator ieſus chriſtus qui omnia caritate ſua pro ſalutenoſtra ſuſtinuit: Nam et antiquitus oracula de pace fuerant quę ab eo miniſtrabatur ſcriptura dicente: Conflabunt gladios ſuos in uomeres & enſes ſuos in falces: & non relinquet gens in gentem gladium & non diſcent poſt hac bellare: nechoc quidem incredibile: quando nunc etiam barbari: quibus inſita ē feritas morum: ubi ad huc idolis quę apud eos ſunt: ſacrificant tunc quidem inſaniunt inter ſe nec tempus ullum ſine gladio patiuntur: ubi uero chriſti doctrinam audiūtcontinuo pro bellis agriculturam exercēt: & manus quas gladiis armauerant adpreces tollunt: & qui bella inter ſe geſſerant idem contra diabolum ac dęmonesīſtruūtur et eos ꝯtinētia atqꝫ āi uirtute debellant. hoc autē ē diuinitatis ſaluatorisindicium Nam qd̓ in idolis homines diſcere non potuerūt: hoc ab eo didicerūt:quod non ꝑuum eſt dęmonū ac idolorum imbecill tatis & inanitatis argumentūDemones enim imbecillitatis ſuæ conſcii hac de cauſa homines inter ſe bellare cōpellebant. ne ſi amutuo ip̄oꝝ certamīe deſiſterent. pugnam aduerſus dæmonas guerterent: Quippe qui non ipſi inter ſe pugnant a chriſto diſcentes moribus & operibus uirtutis contra dęmonas parantur: Ethos quidem proſequūtur: Sed diabolum eorum ducem illudunt in iuuentute continentes in temporationibus ſtrenui in laboribus fortes contumeliam patiuntur: ignominiā contemnunt. & ꝗdcerte mirandum eſt. mortemquoqꝫ deſpiciunt & chriſti martyres fiont: & ut unūdicam quod eſt omnino mirabile diuinitatis ſaluatoris iudiciū quis unꝗͣ ſimpliciter homo uel magus uel tyrannus uel rex tantis ip̄e perſe congredi & omnemidolatriam omnem diabolicam manum: omnem magicā artem: omnem gētiliumſapientiam qui tantum ualebant. & tunc etiam iugebāt. omnes obſtupefaciebantexpugnare et uno momento omnibus reſiſtere potuit? quemadmodum dr̄is nōſter: uerus dei filius qui unius cuiuſqꝫ errorem inuifibiliter redarguit: unus omnes undiqꝫ homines captiuos abduxit ut qui ſimulacra uenerabantur: ea ip̄i deidcalcarent: qui magicā admirabantur libros comburerent: Sapientes uero euāgeliorum interp̄tationem omnibus rebus anteponerent. Quos enim antea colebat.hos nunc derelinquūt: quem crucifixum illudebāt. hunc chriſtum adorant. deūip̄m confitentes & qui apud eos dii nuncupabātur eos nunc ſigno crucis ꝑſequuntur: At uero ſaluator crucifixus in toto orbe deus prędicatur & dei filius: etqui apud gētiles collebātur dii tāꝗͣ turpes damnātur ab eis: qui uero chriſti doctrinā accipiunt modeſtiorem ꝗͣ illi uitā obſeruāt: hæc igitur & eiuſmodi ſi quidēhumana ſunt talia fuiſſe priorū facta demonſtret ac ſuadeat: Si uero non hoīumhec ſed dei opera uidentur & ſunt. quid tātum impie agunt increduli qui talia fecit dominum ignorent. Similiter enim affecti ſunt ut ſi quis ex operibus creaturęnon agnoſcat huius opificem deum Si enim ex poteſtate quam in res omnes habet ip̄ius diuinitatem agnoſcerent cognouiſſent etiā chriſti per corpus opera n̄humana eſſe ſed ſaluatoris oīum dei uerbi: hoc āt cognoſcentes quemadmodum