Druckschrift 
Summa casuum conscientiae
Seite
CCLVv
Einzelbild herunterladen
 

Uſura. j.aliud terciū in fauorē taliter mutuantiuꝫ: qꝛ frumentū nouū in tēꝑe diminuit̉ areſcit. frumentūaūt vetꝰ iaꝫ fec̄ diminutōeꝫ ſuā. Tn̄ ſi oībꝰ p̄dictisꝯſideratis mutuans intenderet lucrari: tunc illicitum eſſet. Cui velles iur̄ nocere .ſ. exigunt̉ vſure ab eocui p̄t iur̄ noceri vt dicit Amb. xiiij. q. iiij. c. ab illovn̄ ab hoſtibꝰ licitū eſt vſuras petere. Naꝫ oīaeoꝝ bona licite poſſumꝰ auferre. qͥbuſcunqꝫ inſidijs eis nocere poſſumꝰ. xxiij. q. ij. c. dn̄s.Utrū aūt hoc ſit indrn̄ter verū .ſ. inimicisbus pōt iuſtū bellū inferri liceat dare ad vſuram?Quidā dicūt in nullo caſu vſurā eſſe exigēdaꝫ. Etqd̓ dicit Amb. intelligit̉ de vſura ꝓpria: ſꝫ tributo ab infidelibꝰ exigendo: vt tali onere p̄grauati ꝯuertant̉. Alij v̓o illud dictū intelligūt ad lr̄am exqͦ iuſtū bellū mouet̉ ex edicto pͥncipis. ab hoſtibꝰ licite vſura exigit̉: tn̄ fiat vicio cupiditatis: ſꝫ zelo charitatꝭ .ſ. vt macerent̉ vſuris nonpn̄t domari armis.An aūt a iudeis poſſumꝰ eodē exigere vſuras? Tho. in epl̓a ad duciſſaꝫ lothoringie vr̄ dicere ſic. qꝛ ẜm iudei facti ſunt ſerui xp̄ianoꝝ. etſic eoꝝ res pn̄t dn̄i tꝑales xp̄iani accipere tanꝙͣ ſuas: qꝛ qͥcquid acqͥrit ſeruꝰ: acqͥrit dn̄o. Ita tn̄ vtſubtrahant̉ neceſſaria vite. Et hoc vr̄ hr̄i exp̄ſſe īc. ſi iudeos. extra de iudeis. vbi dr̄ ꝓpter mortēxp̄i ſubmiſſi ſūt ꝑpetue xp̄ianoꝝ ſeruituti: qd̓ fuitmiandatū executoni Cōſtātinū: vt no. Hoſ. extra de iudeis. c. ꝯſuluit. tn̄ ex gr̄a ꝑmittunt̉ habitare xp̄ianis: ſi ingrati obſint ip̄is xp̄ianisvt in. d. c. ſi iudeos. nec eos iudeos eoꝝ ꝯuerſatōeꝫ ꝑiculū īmineat: aut graue ſcandalū generetur ipſis xp̄ianis. Et ſic in p̄dictꝭ caſibꝰ pͥncipes ptātes ſcl̓ares expelli pn̄t ip̄i iudei de cohabitation xp̄ianoꝝ: eis bona auferri pn̄t. ſint ſeruimaxīe ī caſibꝰ p̄dictꝭ pn̄t vēdi. Fortiꝰ expelli auferri eis bona pn̄t: graue damnū ſcandalū ipſis xp̄ianis generet̉ ip̄os iudeos fenꝰ ac vſurariāprauitatem exercentes. Et hec faciūt ad notata.in ti. de iudeis.Uendēs ſub dubio. Pone caſuꝫ. Aliqͥs hꝫ reꝫvenalē de pn̄ti: ſꝫ intēdit illam ſeruare vſqꝫ ad tp̄sſciēs tꝑe illo plꝰ valituraꝫ: ēptor q̄rit emē talē rem.Ille dicit hr̄e illā venalē: qꝛ eſt tūc tp̄s vēdēdi: ſꝫ futuro tꝑe. emptor dic̄ ſe velle emē tantop̄cio qͣntū valebit tūc tꝑis: ſꝫ vult ſolue vſqꝫ adillud tp̄s. Querit̉ an liceat? Rn̄. rōne dubij talꝯtractꝰ excuſat̉. vt in. c. fi. extra. eo. vbi ē caſusdat. x. ſol̓. vt alio tꝑe totideꝫ ſibi grani vel vini velolei mēſure reddant̉. lꝫ tūc plꝰ valeant. vtꝝ plusvel minꝰ ſolutōis tꝑe fuerint valiture veriſil̓r dubitat̉: dꝫ ex hoc vſurariꝰ reputari: ſubdit̉. Ratione v̓o dubij hmōi etiā excuſat̉ pānos. granū.vinū: oleū: vel alias merces vēdit. vt ampliꝰ ꝙͣ tūcvaleāt in certo termino recipiat eiſdē: ſi tn̄ eapore ꝯtractꝰ fuerat venditurꝰ.Aliꝰ caſus. Quis vēdit p̄cio qd̓ nūc currit: ſꝫſi plus valebit vſqꝫ ad paſca: vult illud plus ſibidet̉. Si v̓o minꝰ valebit vult p̄ciū minuat̉.Ho. dic̄ ꝓculdubio ip̄m iudico vſurariū: ip̄min pactis videā claudicare. licet ratōne dubijexcuſet̉: attn̄ in tali caſu non ſtat in dubio: velitcertū ſuꝑadditōeꝫ. Dubiū em̄ p̄dictū in rationeſui facit equitatē iuſticie: licet plꝰ recipiat̉ qͣꝫ det̄. eo huiꝰ dubij ponit eſtimatōꝫ in rebꝰ ex ip̄a natura reꝝ in tali ſpe plus valet vno tꝑe qͣꝫ alio: etaliqn̄ minꝰ. Sil̓r etiā vr̄ excuſare ꝑiculi recōpenſare p̄t ſuꝑabundantiā. Res .n. extra pericl̓mexn̄s plus valet qͣꝫ res eiuſdē ſpēi exn̄s in periculo ſic hmōi recōpenſatio reducit̉ ad naͣm rei ꝓpterpericulū eſtimat̉ plus vel minꝰ valere. ſic periculum dubiū tollit viciū vſure vbi aūt ꝑiculū nontollit hoc viciū de ſui naͣ: excuſat vſurā: ſic̄ patꝫin periculo qd̓ ē in mutuis. de in. d. c. fi. vbi dicitur. nauigāti vel eūti ad nundinas certā mutuāspecuīe qͣntitatē: eo ſuſcipit in ſe ꝑiculuꝫ recepturus aliqͥd vltra ſortē vſurariꝰ ē cenſendꝰ. Sil̓rſi aliqͥs mutuauerit alicui. C. lib̓. ad. x. ānos. itaſi infra. x. annos mortuꝰ fuerit alter ipſoꝝ debitum accepit liberatꝰ ſit a mutuo et debito. Si v̓oſuꝑuixerint ambo: dabit mutuuꝫ accepit. C C.lib̓. ei qui mutuū dedit. tale ꝑiculū non excuſat: qꝛ reducit ꝯtractū ad equalitatē iuſticie. talis em̄ſuꝑabundantia nec ex labore: nec ex vſu rei ꝓprienec recōpenſationē alteriꝰ rei reducit̉ ad equalitatem iuſticie. Periculū em̄ excuſat vbi temporis aliquid plus accipit̉. ſꝫ vbi tꝑis ſuperabundantia accipit̉: tūc rōne periculi vel dubij excuſari pōt: quando .ſ. incidit dubiuꝫ ex natura rei.Con. Ale. lom.Alius caſus. Statuit ciuitas vtilitate ꝯmunitatis quicūqꝫ ciuis hꝫ vel habiturꝰ eſt filiaꝫ: ſiinfra annū a natiuitate ipſiꝰ puelle tradit ꝯmunitati. lxx. ducatos: filia ꝑuenerit ad. xv. annū rehabeat a dicta ꝯmunitate. ccccc. duc. vt nuptui filiam tradat. Si v̓o an̄. xv. annū filia defuncta fuerit dictꝰ ciuis p̄dictos. lxx. ducatos amittat. Queritur an rōne talis ꝑiculi: ſiue dubij licitꝰ ſit ꝯtractus? Rn̄. S. Ber.: qꝛ eſt ꝯtra iuſticie equitateꝫ. primo theoricā ſingularē in mutuis verꝭvel interp̄tatis ſpe lucri principal̓r factis: dubiuꝫſeu periculū a fenore excuſat. ſicut pꝫ in. d. c. fi.Item qꝛ ẜm doc. vſura eſt lucrū ex mutuo principaliter intentū. xiiij. q. iij. pleriqꝫ. vt accidit in dcōcaſu. Preterea: ſi talis mutuaſſet tali intentione etpacto alicui ꝑticulari ꝑſone: vſurā vtiqꝫ ꝯmiſiſſet.multo fortiꝰ vſurā ꝯmittit taliter mutuando ꝯmunitati: magꝭ teneat̉ ſubuenire ei in neceſſitatibꝰſuis qͣꝫ alteri ꝑſone ſingl̓ari. Scd̓o qꝛ apud tradentem p̄dictos denarios remanet ipſoꝝ dn̄iumnec vſus vn̄ iuſte lucrari poſſit. dubiū: aut periculū a fenore excuſat: niſi apud lucranteꝫ includat̉ dn̄ium atqꝫ vſus rei periclitātis lucratur. Nam ex re ſua: non aliena: lucrari dꝫ. ideotalis ꝯtractꝰ eſt vſurarius.Sequit̉. Preciū poſt tꝑa ſoluens .ſ. rōne more.vnde format talis. q. Debitor tenet̉ ad. C. in certotermino. Ego requiro debitū. debitor non ſoluit:exqͦ oꝑtet me. C. reciꝑe ſub vſura. Ego peto a debitore meo vt me liberet ab obligatōe vſurarum.Querit̉ an ego licite petā? Rn̄. ſic: vt ꝓbat̉. c.